MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

MANN MED GREIP PÅ FB

Denne bloggen har ei eiga fb-gruppe. Her kan du fylgje med når det blir publisert nye blogginnlegg eller tidlegare blogginnlegg som er aktuelle i samfunnsdebatten.

Fylgj MANN MED GREIP på FB her!

Advertisements

Utan lyset sprekk ikkje nazi-trollet!

Såg ein liten video i dag, delt på sosiale medier. Ein svensk journalist på arbeid for SVT er tilstade på ein demonstrasjon eller kanskje ein prideparade. Journalisten går fram til ei bod med nazistorganisasjonen Den nordiske motstandsrørsla (DNM), presenterer seg og spør om å få stille eit spørsmål.

– Hei, Janne heter jag. Kan jag ställa nogra frågor?

– Nei, för du är jude.

Journalisten spør igjen, og mannen svarar at nei, han vil ikkje snakke med ein ekkel jøde. – Hur menar du nu? spør Janne. Svaret frå nazisten er – Hur f*n kan du misstolka äklig jude?

Så kjem ein anna, høgre rangert nazist, og seier han kan svare på spørsmåla. Journalisten stiller spørsmål om demokrati og kven som skal ha stemmerett ifylgje DNM. Journalisten spør korleis det er med hans kone, som er av vallonsk blod, og hennar forfedre kom til Sverige på 1500-talet. Det er ingen problem med henne, svarar nazisten, bortsett frå at ho er gift med ein jøde.

(Sjå videoen her.)

Somme meinar at nazistane må ignorerast, så blir dei borte. Dei blir ikkje det. Troll sprekk ikkje før lyset treff dei, kan vi lese i norske folkeeventyr. I Bibelen står det at lyset overvinn mørkret. Og det er vel ei naturlov. Dersom mørkret får vere i fred i mørkret, så veks det der. Berre lyset kan overvinne mørkret.

Og nazismen er noko av det mørkaste verda har fostra. For 60-70 år sidan fekk nazismen vekse seg stor fordi ingen sette på lyset. Heller ikkje kyrkja, dei kristne i Europa, sette på lyset i mørkret, dei lukka augene og såg bort medan millionar av jødar og andre uønska innvandrarar til Europa blei behandla som dyr eller myrda, med kvinner og barn.

Sjølv om desse politikarane har teke avstand til nazismen, bør det vere eit skremmeskot for oss at nazistane hyllar dei for menneskesynet deira.

Det veks mørke krefter i Europa i dag. Ikkje alle desse kreftene kan kallast nazisme. Men noko har dei felles, og det som er felles er det som gjer dei mørke: Hatet mot dei andre, hatet mot dei framande. For nazistane var hatet mot jødane den viktigaste djevelske næringa. Men om ein tek bort hatet mot jødar og snakkar om hatet mot dei framande, mot dei andre, mot innvandrarane – då er ikkje det så stor skilnad mellom nazisme og mange av dei høgrepopulistiske politiske partia i Europa i dag. Også her i landet har vi sett døme på at profilerte politikarar med makt har bevega seg inn på noko av nazistane sitt menneskesyn. Til stor jubel for nazistane sjølvsagt. Sjølv om desse politikarane tek avstand til nazismen, bør det vere eit skremmeskot for oss at nazistane hyllar desse politikarane for menneskesynet deira.

Dei tunne grensene mellom framandhat og nynazisme.

Dette kan vi ikkje tie i hel. Vi må sette lyset på før det er for seint. Vi kan ikkje tenkje at det nyttar ikkje at eg seier frå. Vi må ikkje late det komme så langt at vi ikkje lenger torer å seie frå. Vi må ikkje late mørkret og framandhatet ta over Europa utan å setje på lyset. Då vi historien dømme oss på same måte som dei som såg kva som skjedde i Europa på 1930- og 40-talet utan å sei frå.

Eg har vore på Auschwitz Birkenau der restane av omlag 1,5 millionar menneske; menn, kvinner og barn, for det meste jødar, kviler i aska. Lukta av aska ligg framleis stramt over plassen. Europa har lova at dette aldri skal skje igjen. Men då må vi stoppe dei kreftene som vi ser i dag som la grunnlaget for det som skjedde då. Vi må ikkje unngå denne debatten. Vi må setje på lyset!

Nynazistar får ikkje skrive på fb-veggen min meir!

IMG_5603 (2)

– Det målet tel ikkje!

– Det målet tells ikkje! ropte Anders. Orda slo meg hardt i magen. Eg sprang gråtande forbi læraren i skulegarden. Ho såg bort. Eg sprang rundt hjørnet av skulen, prøvde gøyme meg bak nokre busker, medan dei andre ropte slike ord dei brukte rope til meg. Eg gret. Det var første gong eg hadde klart å score mål.

– Korleis går det? Det var Bjørn si røyst. Vi prata litt, og etter mange fine ord blei eg med Bjørn tilbake til dei andre. I det vi gjekk forbi læraren spør Bjørn henne: – Korfor let du dette skje?

– Såpass får de tole! svara ho.

IMG_6001

Denne vesle teksten blei til på eit skrivekurs midt i Bokbyen i Fjærland for nokre veker sidan. Etterpå delte eg den mellom anna på facebook, utan kommentar eller forklaring. Eg kunne til dømes ha skrive at denne teksten ikkje er sjølvbiografisk. For det var det sikkert mange som trudde. Men eg har ei erkjenning no midt i fotball-vm: Eg har aldri vore god i fotball. Eg har aldri vore spesielt interessert i fotball heller. Eg hugsar då to av klassekameratane mine første gong snakka om engelske fotballag. Den eine likte best Liverpool, sa han, og den andre likte best Leeds. Eg trudde dei snakka om pålegg. Då dei spurde kva eg likte best av dei to, svara eg leverpostei, for eg visste ikkje kva pålegg leeds var.

Så det er kanskje ikkje særleg rart om dei som kjenner meg trudde eg-personen i forteljinga var meg. Men hovudpoenget i forteljinga er vaksne som tillet at slike situasjonar skjer. Gong etter gong, år etter år. Eg kunne fortalt om dei skadane dei borna som lever i ein slik skulekvardag kan få viss det får halde fram lenge nok. Eg kunne dikta om hendingar som er mykje meir alvorlege enn denne vesle episoden. Uansett kva eg dikta om mobbing ville det vore sant for nokon. Eg kunne ha dikta om barn sine minner om dei gongene det hadde dødsangst på skulen eller på veg til og frå skulen. Men eg kjenner barn med slike forteljingar, så eg treng ikkje dikte om det.

Eit klokt lite barn eg kjenner fortalde læraren sin om mobbing på ein skule det hadde gått på tidlegare: – Eg veit at dei (andre barna) eigentleg er snille; at det er ein som startar det og at dei andre berre blir drege med. Det kloke barnet har mange og gode venner på den gamle skulen, og forstår at problemet først og fremst ikkje ligg hos barna. For dei vaksne såg det som skjedde, gong etter gong, år etter år, men dei gjorde ingen ting for å stoppe det, ifylgje barnet.

Og sjølv om det eg har skrive til no kan vere oppdikta, så har eg fått høyre nok til å vite at alt kunne vore sant. Den vesle teksten i innleiinga her vart posta på ein blogg, og delt på facebook. I løpet av eit par dagar hadde det over 1100 treff. Mange kjenner seg att i den enkle teksten. Og det er i grunn berre trist. Nokre av tilbakemeldingane (frå lærarar) var at denne teksten burde henge på tavla på lærarrommet til alle norske skular.

Siste vekene har eg vore på fleire avslutningsfestar for borna mine. Eit barn er ferdig på ungdomsskulen, eit er ferdig i barneskulen og skal starte i ungdomsskulen, eit barn er ferdig i 5. klasse og skal skifte skule til hausten. Altså var det grunn for markeringar for alle desse tre klassane. Det har vore kjekke festar i tre gode klassar, med mykje god underhaldning og god mat. Når både elevar og lærarar seier dei kvar dag på veg til skulen har gleda seg til å treffe klassen, så veit du at dei har hatt dei beste lærarane. Og når barn 2 arvar barn 1 sine lærarar, og barn 3 arvar barn 2 sine lærarar, då veit eg at borna mine dei neste åra framleis skal ha dei beste lærarane.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 23.6.2018

Les også:

Når læraren mobbar.

Om det var eit hol i golvet

Kjære ti år gamle Andreas.

Lærarar som let mobbing skje

– Det målet tells ikkje! ropte Anders.

Orda slo meg hardt i magen. Eg sprang gråtande forbi læraren i skulegarden. Ho såg bort. Eg sprang rundt hjørnet av skulen, prøvde gøyme meg bak nokre busker, medan dei andre gutane ropte slike ord dei brukte å rope etter meg. Eg gret. Det var første gong eg hadde klart å score mål.

– Korleis går det? Det var Bjørn si røyst. Vi prata litt, og eg blei med Bjørn tilbake til dei andre.

– Korfor let du dette skje? spør Bjørn når dei går forbi læraren.

– Såpass må de tole! svarte ho.

 

Les også:

Når læraren mobbar.

Kjære ti år gamle Andreas.

Lukk augene og sjå: Alt går bra!

Denne veka fekk alle svenskar eit informasjonshefte i postkassen: Om krisen eller kriget kommer. På 20 sider informerer den svenske regjeringa innbyggjarane om korleis dei skal forholde seg i krisesituasjonar. Heftet er utarbeidd av Myndigheten för samhällsberedskap og blei bestilt av den svenske regjeringa i fjor vår. Eit viktig tema i brosjyren er mattryggleik, og svenskane får råd om kva slags matvarer dei bør ha lagra i tilfelle kriser. I fjor vår kom også norske styresmakter med ein risiko- og sårbarheitsanalyse av norsk matforsyning, utgitt av Direktoratet for samfunnssikkerheit og beredskap (DSB). Men norske styresmakter kom til ein heilt anna konklusjon enn svenskane. DSB konkluderar med at i ei krise vil handelsvegane i verda fungere som før, og at det derfor ikkje blir problem med å importere mat til Norge.

kriseinformasjonSverige.png

Skjermbilde av framsida til det svenske krise-heftet.

I analysen har DSB mellom anna vurdert svikt i straumforsyning og elektronisk kommunikasjon, dyre- og plantesjukdommar, atomulukker, svikt i verdas kornproduksjon og internasjonal militær konflikt. Ingen av desse hendingane vil på kort sikt føre til krise i matforsyninga, ifylgje DSB, for handelsvegane i verda vil ikkje bli påverka!?! Ein slik konklusjon forutset minst eit av fylgjande to manglar hos dei som har øvste ansvar for kriser her i landet: Manglande forståing av kva ei krise er, og manglande forståing for kva ei krise fører med seg.

Medan det er lett å finne informasjon om krisehandtering på svenske styresmakter sine nettsider, så er det ikkje lett å finne DSB sin analyse av norsk matforsyning i kriser.

I dag produserer vi omlag 40 prosent av maten sjølv. Landbrukspolitikken har gjort mykje av den produksjonen avhengig av importert korn og protein til dyrefôr. Dersom importen stoppar må vi slakte ned gris, fjørfe og laks, fordi vi ikkje har fôr til dei meir. I tillegg må store deler av storfeproduksjonen reduserast og leggast om til meir ekstensiv drift. Sjølvforsyninga vi har i dag kan for bli halvert, og då manglar vi 80 % av den maten vi brukar no. Sjølv om kriser ikkje kjem, kan det vere lurt å lytte til dei råda svenskane får. Eller vi kan lukke augene, slik norske styresmakter gjer, så slepp vi å sjå krisa før vi må opne augene att.

Les også: Kva skal vi ete når økonomien kollapsar?

Torsdag denne veka hadde eg besøk av ei gruppe 13-åringar som mellom fleire andre aktivitetar hadde valt gardsbesøk. Her fekk dei helse på hunden Bella, og på kopplam, kyllingar og høner på tunet. Ungdommane blei også med opp til skogkanten og såg Edelgrana, som er eit landemerke i Mundal. Grana planta tippoldefar min då han gifta seg. Kanskje er ho det største bartreet i kommunen med sine 4,60 meter i omkrets. Med sine tette greiner gir ho godt ly for sauene, både mot regn og sol. Til slutt tok eg med ungdommane dit mjølkekyrne var på beite. Det blei litt snakk om kor mykje arbeid det hadde vore å mjølke 25 kyr for hand. Berre ein av barna kunne mjølke for hand. Det var ein gut frå Syria. Om straumen går kan eg hjelpe deg å mjølke, sa han. Denne guten er nok betre budd på krise enn det norske politikarar er.

Tippoldefar min var også med på å plante Hotel Mundal, eit anna landemerke i Fjærland. Medan edelgrana lever så lenge ho lever står hotellet til nedfalls. I eit videointervju på Dagens Næringsliv si nettside seier Ola Moe at søknaden om å få rive Hotel Mundal aldri var meint på alvor, det var berre ein reaksjon på krav om eigedomsskatt på det verneverdige hotellet. Reaksjonen blei som forventa, hotellet blei friteke for eigedomsskatt. Å eige eit slikt hotell er litt elsk hat, seier Moe i videoen. Det er fantastisk å eige det, men det er også eit tyngande ansvar. I sommar og neste sommar er hotellet stengt. Etter 125 år treng hotellet ein liten sørvis, seier Moe. I Fjærland ventar vi i spenning på at arbeidet med å gi Hotel Mundal sørvis skal starte. Kostnaden blir mellom 10 og 30 millionar, trur Moe.

Denne teksten er trykt som innhogg i Sogn Avis 26. mai 2018.

IMG_5949

Drømmer du om å ta over et historisk hotell bør du se denne videoen.

Norge er alltid favoritt!

Av NRK og resten av den norske mediesaueflokken blir den norske deltakaren i Eurovision song contest alltid omtalt som ein av favorittane. Og nesten kvart år endar sjåarane med å lytte til kommentatorar som blir meir og meir skuffa. Sjølv om poenga fossar over dei beste låtane som styrtregn i Bergen ein fin sommardag, medan den norske deltakaren kun får dropane i utkanten av regnbyga.

Det gjentek seg kvart år. Eg har aldri forstått kva som er poenget med å marknadsføre den store fjernsyns-storhendinga på ein måte som endar med at skuffa sjåarar skal sitje å høyre på ein skuffa kommentator som blir meir og meir tungsinna og dårlegare og dårlegare i vitsane etter kvart som kvelden dreg ut. Årets største nedtur på direkte for ein NRK-tilsett. Som kvart år Norge ikkje vinn. Gjenteke til det parodiske.

resultat esc18 skjermbilde

No er kanskje ikkje eg den mest ihuga MGP-sjåaren. Eg brukte stordelen av laurdagskvelden til å spreie møkk. Ikkje den type møkk som er forma som ord og som finns i overflod i kommentarfelta på nettet. Eg spreidde møkk som i løpet av vinteren har komme ut bak på kyrne og vore lagra i store lager til denne tida på året. Eg spreier ikkje møkk 1. mai. Men eg gjorde det laurdag kveld. Og då eg kom inn i ti-tida slo eg på fjernsynet utan tanke på kva program som kom inn i stova. Då levde programleiaren til NRK framleis i den trua at Norge enten kom til å vinne ESC18 eller bli ein av dei aller beste.

Ikkje lenge etter eg slo på kom Israel sitt bidrag. Det var såpass originalt, tykte eg, at eg lurte på om eg skulle sende ei stemme. Og det gjorde eg. Slik blei kvelden for meg ein opptur etter kvart som stemmene strauma inn. Trass nedturen for programleiaren.

Om sauebønder og mobbing

Eg hadde ikkje tenkt å skrive om mobbing igjen. Men når eg set meg framfor datamaskina kvelden før innhogg-daudline har mobbing vore ein gjengangar i media heile dagen. Den andre store saka denne dagen var bøndene sitt krav i jordbruksforhandlingane. Det er ting å bli opprørt av i begge desse sakene.

For når staten sin forhandlar og ein Frp-talsmann for landbruk begge legg skulda på sauebønder for overproduksjon og ein vesentleg inntektsnedgang for norske bønder, og etterpå manipulerer bort det regjeringa har gjort for å få det slik, blir eg opprørt. Det er fordi tilskota er flytta frå å eige sauer til produksjon, seier Frp, og fordi bøndene ikkje klarar å tilpasse seg desse endringane. Men det som eigentleg har skjedd er at tilskota er endra slik at mindre einingar, som td. gardsbruk i Vestland, må auke produksjonen vesentleg for å klare seg økonomisk. Det gjeld forresten ikkje berre i Vestland, men også på andre deler av Vestlandet, då tenkjer eg mest på den delen av Vestlandet som ligg nord for Vestland. Viss dette blei uklart må de skulde på dei som har vedteke at Vestland er eit godt namn på eit storfylke midt på Vestlandet! Uansett blir det manipulering med tal når det at bønder tilpassar seg landbrukspolitikken gjer at vi får skulda for at vi går ned i inntekt. Viss bøndene ikkje hadde tilpassa seg hadde inntektsnedgangen vore større.

I 2016 var månadsinntekta til ein bonde 27.000 kroner. Frå 2016 til no har bøndene hatt ein inntektsnedgang på 14.500 kroner per årsverk. Til samanlikning tente lærarar 43.000 kroner i månaden i 2016. Sauebønder i/på Vestland(et) tenar ned mot 70 kroner timen, melder NRK. Det er vel desse sauebøndene landbruksministeren håpar skal gi seg eller døy ut. For naturen sjølv set grenser for kor store gardar ein kan ha i Møre og Romsdal og Vestland. Vi kan ikkje bli like store og effektive som på Jæren. Men lamma våre blir større enn dei som er fødde på Jæren.

Det er mykje mediemerksemd for tida på mobbing. Det er både bra og trist. Det er bra at det vert sett søkelys på at mobbing skjer. Denne dagen handla det om at vaksne ikkje grip inn når barn blir mobba på skulen. Det er trist å høyre om barn som blir mobba, og som kjem heim og fortel at det stod vaksne og såg på, men dei sa berre at «dette må du tole». Det er trist å høyre om vaksne som ikkje grip inn eller trøystar barn når det blir sparka på kjenslene sine. Det er trist når barn seier dei vaksne på skulen ikkje tek vare på dei. Og det er trist når foreldre prøver å ta opp mobbing med skulen og blir møtt med at barnet ikkje snakkar sant, og at mobbing ikkje skjer på den skulen.

I vinter var eg på eit foreldremøte om mobbing. Tove Flack hadde eit engasjerande foredrag om kva ein skal sjå etter for å avdekke mobbing. Ho understreka at mobbing i hovudsak ikkje er barna sin feil. Derfor er det viktig at dei vaksne på skulen ser og forstår teikna på at nokon blir mobba. Flack fortalde sterke døme på barn som blir mobba og korleis lærarar ikkje har evne eller vilje til å sjå det. I den eine forteljinga hennar nekta lærarane på ein skule at eit barn blei mobba. Både PPT, psykolog og eit tredje ekspertteam var på skulen og såg mobbeproblemet, men dei vaksne på skulen blei sinte og nekta for at desse som kom utanfrå tolka situasjonen rett. Eg trur fleire enn meg sat med gråten i halsen av denne forteljinga.

Mobbing er like skadeleg for barn som omsorgssvikt, meinar Foreldrenettverk mot mobbing. Det er så skadeleg at det er kriminelt å ikkje stoppe det. Karianne Nergård Smitt, som er leiar for nettverket, meinar mobbing kan sidestillast med seksuelle overgrep eller omsorgssvikt. Forskning viser at mobbing kan føre til posttraumatisk stress, sjølvskading, dårleg sjølvbilde og angst. Det er opprørande og trist når lærarar og andre vaksne ser på at barn sine kjensler blir sparka og slått utan at dei tek tak i det. Det dei medverkar til kan altså ifylgje Foreldrenettverk mot mobbing likestillast med seksuelle overgrep mot barn.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 28.4.2018.

Les også:

Musikalitet i jordbruksforhandlingane

Når læraren mobbar

 

Bjørn med bananskal på breblå bakgrunn

Dette er i grunn ikkje eit debattinnlegg. Det er ikkje spesielt sakleg heller, særleg ikkje det om å setje ein bjørn med eit bananskal inn i eit kommunevåpen.

For litt sidan blei eg og fleire andre spurde om å teikne eit forslag til nytt kommunevåpen for den nye storkommunen Sogndal, som Leikanger og Balestrand kommunar skal innlemmast i. Teikne kan eg ikkje, så oppgåva tyktest umuleg.

Om Fjærland var sin eigen kommune hadde vatn som element passa godt: breen, fjorden, regn, snø og is. Men Fjærland er som kjent ingen kommune. Hjort hadde forresten også passa, om det ikkje var for at hjort som kommunevåpen er oppbrukt. Det same er bjørn. Den siste bjørnen som blei sett innafor grensene av den nye kommunen var forresten ein bjørn som løfta eit bananskal. Oppe på Vetlebreen i Fjærland. Derfor blir mitt forslag slik: Bjørn med bananskal på breblå bakgrunn.

IMG_0046

Skjermdump frå Sogn Avis: Bjørn med bananskal på breblå bakgrunn.

Når eg les Sogn Avis i dag ser eg ni seriøse forslag til nytt kommunevåpen – og ein bjørn med bananskal på breblå bakgrunn. Sjølv om nokre av barna mine seier forslaget mitt var det beste, så har eg ikkje tenkt å kjempe for denne bjørnen. Men eg tykkjer Per Christian Grov har gjort eit godt arbeid med å teikne forslaget mitt.

Fleire av forslaga i Sogn Avis i dag har med fjell og fjord. Og eit motiv der både fjell og fjord er med kan fungere godt som kommunevåpen for den nye kommunen. No framover er det opp til einkvar å levere inn forslag. Eg tvilar på at det kjem fleire forslag som har med både bananskal og bjørn.

Dråpar i havet

Denne veka hadde Dampskipskaien Sogndal i samarbeid med ’Rom for ord’ eit arrangement med tittelen ’To skammens kapittel’. Tema var holocaust og flyktningesituasjonen i Europa i dag, og var ein samtale mellom historikaren Bjarte Bruland, som har skrive boka ’Holocaust i Norge’, og sogningane Rasmus Mo og Ole Petter Heggestad, som er aktive i organisasjonen ’Dråpen i havet’. Eit av spørsmåla var om det er likskapar mellom holocaust og dagens flyktningesituasjon.

Av og til trur vi at det vi gjer berre er ein dråpe i havet. Men havet ville vore mindre utan den dråpen.»
Mor Theresa

På spørsmål frå møteleiar om det går an å sei at antisemittisme og det framandhatet vi ser i dag er det same, svara Bruland klart nei. Men det er likevel klare likskapar; mange av mekanismane er dei same, sa han. Mellom anna at vi ikkje ser på flyktningane som individ, men som gruppe. Han meinar også at flyktningleirane vi ser i dag liknar på flyktningleirane både før og etter forrige verdskrig.

dapenihavet

Heggestad og Mo fortalde om sterke inntrykk frå strendene og flyktningeleirane i Hellas. Det kjem framleis 3.500 flyktningar til Hellas kvar veke. Kor mange som druknar på overfarten veit vi ikkje. Når den tyrkiske kystvakta når igjen smuglarbåtar blir flyktningane kasta over bord av smuglarane. I vatn som er 5-6 grader, langt frå land. De kan tenkja dikka at da ikkje går så bra, sa dei to ’dråpane’ frå Sogndal – og vi forstod.

Mange av forteljingane eg har høyrt frå flyktningane kan eg ikkje fortelje til borna mine.»
Ole Petter Heggestad

Dråpen i havet har teke namnet sitt frå eit sitat etter Mor Theresa: «Av og til trur vi at det vi gjer berre er ein dråpe i havet. Men havet ville vore mindre utan den dråpen.» I dag er det viktigaste arbeidet til organisasjonen inne i flyktningleirane. Heggestad og Mo sit med sterke inntrykk. ’Mange av forteljingane eg har høyrt frå flyktningane kan eg ikkje fortelje til borna mine. Eg kan ikkje fortelje dei til dikka heller.’ Forholda flyktningane lever under er utenkjelege. Nokre av flyktningeleirane har ikkje hjelpeorganisasjonane tilgang til. Forholda i dei leirane kan vi berre tenkje oss. I eit fengselsanlegg tenkt for 1500 fangar lever det i dag over 8.000 flyktningar. Dei lever i eit helvete, sa Heggestad. Men det er likevel betre enn det dei flytta frå. Og så kallar norske politikarar dei lukkejegerar. Når dei snakkar om folk som har flykta frå bomber og ruinar. Om menn som har flykta frå ruinane som begrov familiane deira. Om mødre utan barn, og om barn utan mødre.

Band blir brutalt brote.

Eg kan akseptere at folk har ulike meiningar, sa Mo, men eg kan ikkje akseptere at landet vårt lukkar augene og stenger grensene for å sikre vår eigen levestandard. Sjølv om det vi kan bidra med berre er dråpar i havet, så er det viktige dråpar. Ikkje alle kan reise ut. Men då kan ein bidra med å bli faste gjevarar, sa Mo.

Sjølv ser eg fleire likskapar mellom måten jødane blei møtt før og under krigen og måten Norge møter flyktningar på i dag. Måten politiet bryt seg inn i kyrkjeasyl og tek med seg familiar gir assosiasjonar til måten jødar blei henta frå heimane sine av norsk politi under krigen. Vi har lese i Sogn Avis om barn som blir henta frå klasserom utan at dei som sat att i klasserommet fekk teke farvel. Band blir brutalt brote. Heldigvis blir dei ikkje sende til konsentrasjonsleirar. Men mange blir sende tilbake til krig, og somme møter tortur og død. Frykten dei kjenner på veg frå trygge forhold i Norge til krig og frykt for sine barns liv kan vi berre tenkje oss. Eller vi kan lukke augene og tenkje på dei som ein del av ei gruppe vi ikkje likar. Omtrent slik jødane blei sett på på 1930- og 1940-talet.

Den olympiske ånd

No er vi i ferd med å avslutte tidenes beste vinter-olympiade. For Norge. Vi er sannsynlegvis einaste nasjonen som er dopingfri, men likevel vinn. For nordmenn flest er fødde med langrennsski på beina. Og resten er fødde med skøyter eller snøbrett. Eigentleg burde skia, snøbretta eller skøytene vore medrekna i fødselsvekta på norske babyar. Korfor tek vi forresten skia av dei før det vert teke nyføddbilde? Eg trur at vi kunne ha plukka ut norske olympiske vinnarar etter utstyret vi er fødde med. Dei med dei lettaste skia blir dei beste skiløparane, dei med dei største blir hopparar. Og så vidare. Kjemisk hjelp trengst ikkje. Dei gongene norske utøvarar har blitt dømde for dopingbruk har det vore etter tabbar, gjerne gjort av nokon i hjelpeapparatet rundt dei. Og dommane dei har fått har sjølvsagt vore urettvise og for strenge.

Når det gjeld statleg, russisk doping kan sjølvsagt ikkje reaksjonane bli strenge nok. IOC prøvde å stenge ute ’alle’ russiske utøvarar både frå OL i Pyeongchang og frå OL på livstid. Når det gjeld doping gjeld ikkje vanlege lover. Det er nok for IOC med mistankar for å stenge ute folk på livstid. Då 28 av dei russiske utøvarane fekk medhald på sin anke i Idrettens Voldgiftsrett (CAS) pga manglande bevis, høyrdest Gerhard Heiberg indignert og sint ut, og uttalte at russarane uansett ikkje skulle få komme til OL. Her skulle ikkje tvilen komme nokon tilgode. For IOC og Heiberg hadde bestemt seg. Då tenkte eg: Kva betyr eigentleg uttrykket ’i olympisk ånd’?

Er det i den olympiske ånd IOC deler ut OL-arrangementet til den nasjonen som har den beste søknaden? Eller korleis er det eigentleg? Er det ikkje slik at den søkaren som klarar å kjøpe stemmene til flest IOC-medlemmer vinn konkurransen? Eg meinar å hugse at eit av argumenta mot å sende norsk OL-søknad har vore mistankar om korrupte IOC-medlemmer. Men det er berre mistankar, hevdar IOC. Og det er vel berre IOC sjølve som er mektige nok til å dømme andre på mistankar?

cae0c2ac-af18-4ed7-9f75-82a6fee01f22-1

No har eg dessverre ikkje fått med meg alle norske medaljar på direkten. Men litt har eg fått med, mest via radio. På heimebane har eg vore oppteken av ein anna ’konkurranse’ denne vinteren. For det er ein evig kamp å stengje hjorten bort frå vinterfôret til husdyra. I vinter har han vore meir pågåande enn nokon gong. Stort sett klarar eg å stenge han ute, men i vinter har han klatra over traktordekk og høge hindringar for å komme til rundballar i fôrrommet i sauefjøsen. Han har bulka traktoren min og herja med plommetreet mitt. Eg skriv han, for det er same bukken som har gått her i fleire år no. Ein dag eg opna vegen inn til fôrrommet stod han og åt på den første rundballen eg hadde henta då eg kom tilbake med den andre. Eg fekk nokre fine bilde av han den dagen. Eg lurte litt på å sende nokre av dei til deltakarane i ein anna ’konkurranse’; til politikarar og administrasjon i Sogndal kommune. Der er ikkje mykje olympisk ånd eller ’fair play’. Det er som ein ishockeykamp som begge lag meinar dei har vunne, men som berre skaper fleire taparar di lenger dei slåss om kven som vann. Nokre nærbilde av ein hjort under tak vil sikkert ikkje korte særleg ned på den kampen.

Les meir om hjorten som kjem inn og stel mat. Mange bilde.

Når eg skriv om OL og korrupsjon og doping og slikt så er eg fullt klar over at det er ein del folk som vil vri og vende på orda og meiningane mine, for å setje det inn i permen med ’bevis’ på at eg er vond og løgnaktig. Det må dei berre gjere. Eg tek til å bli vant til det no. Slikt må ein vel berre rekne med når ein år etter år stikk fram hovudet sitt med meiningar om alt muleg.

Nesten denne teksten er publisert som Innhogg i Sogn Avis 24.2.2018.

IMG_5742

Skjermdump frå sognavis.no Sogndalsordførar Jarle Årvoll (JÅ) og rådmann Jostein Ånestad (JÅ).

Når hjorten kjem inn og stel mat…

Eg skulle køyre rundballar til både sauefjøsen og samdriftsfjøsen i dag. Først køyrde eg ein rundball inn i fôrrommet til sauene. Så køyrde eg rundballar til samdriftsfjøsen. Og til slutt henta eg den andre rundballen til sauene. Då eg skulle rygge inn i fôrrommet møtte eg denne karen her:

Eg begynner å kjenne han no. Etter å ha kjempa med han fleire vintrar i ein slags leik, der eg prøver å stenge han ute frå fôrrommet, og han prøver å bryte seg inn. For det meste vinn eg. Men av og til vinn han. Og det brukar vere lett å oppdage når han har vore der. Han legg alltid att spor. Spor i snøen utanfor. Litt hår etter han har klatra over eller gjennom sperringar. Ein morgon for nokre år sidan låg geviret hans igjen attmed rundballen.

Denne vinteren har han vore meir pågåande enn nokon gong før. Denne vinteren har hjorten generelt vore meir pågåande enn nokon gong før. Eg veit ikkje korfor, men svoltne er dei. Og det å møte hjort heilt inne på gardstunet på kveld og morgon skjer dagleg. Dei stive stråa i fôret som sauene ikkje et opp blir kasta ut fjøsdøra. Og hjorten er der før det er mørkt om kvelden og et opp det sauene ikkje vil ha. Men han karen eg møtte i dag nøyer seg ikkje med restar etter sauene. Og no stod han altså og åt på rundballen eg akkurat hadde henta til sauene. Klokka kvart over eitt om dagen.

Sjå video av bukken på facebook-gruppa Mann med greip her!

Eg har aldri vore så nær han som i dag. Då eg oppdaga han i fôrrommet gjekk eg ut av traktoren og inn til han. Så oppdaga eg at eg ikkje hadde telefonen med meg. Eg tok sjansen på at han ikkje stakk sin veg, og gjekk inn og henta mobilen. Då eg kom tilbake til fôrrommet stod han der framleis. Eg prata med han og tok både bilde og video av han. På det næraste var avstanden mellom oss mindre enn to meter. Her er nokre av bilda eg tok.

Er det nokon som kan fortelje meg kor gamal han er?

NRK Sogn og Fjordane har laga sak på dette blogginnlegget. 

Les også: Kva hjorten og folk flest ikkje veit

Post Navigation