MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

MANN MED GREIP PÅ FB

Denne bloggen har ei eiga fb-gruppe. Her kan du fylgje med når det blir publisert nye blogginnlegg eller tidlegare blogginnlegg som er aktuelle i samfunnsdebatten.

Fylgj MANN MED GREIP på FB her!

Advertisements

Vi får dei avisene vi fortener

I 2016 mottok Sogn Avis prisen «Årets lokalavis», som blir delt ut av Landslaget for lokalaviser (LLA). I juryen sin uttale stod det noko om at folk i Sogn får ei avis dei fortener (fritt etter hukommelsen), at folk i Sogn er heldige som har ei slik avis. To år seinare, i 2018, fekk Sogn Avis journalistprisen for artikkelserien om barnevernet i 2017. Denne prisen var også delt ut på LLA sitt landsmøte. I juryen sin uttale fekk avisa skryt for eit uvanleg og godt journalistisk arbeid. «Kommuneleiinga står att utan ære – i motsetnad til avisa,» heiter det i uttalen. Det var grunn til at Sogn Avis fortente journalistprisen for 2017, meinte juryen.

IMG_6593

Det er ikkje akkurat prisvinnande journalistikk VG har presentert dei siste vekene. Måten VG-journalisten har dekka den famøse dansevideoen har sett han i skammekroken. Måten redaktøren har stilt seg på journalisten si side har sett både han og heile avisa i skammekroken. Måten avisa konkluderer på i si eiga gransking av korleis saka har vore dekka på sender dei lenger inn i mørke skamma. Dei beklagar overfor Sofie, men dei held fram med å framstille henne som lygnar. Vi får dei avisene vi fortener. Om ikkje folket reagerer på måten VG har behandla Sofie på, så fortener vi ikkje betre. No brukar ikkje eg å kjøpe VG. Men dersom eg hadde brukt å kjøpe VG, så skulle eg ha slutta med det ei stund no. I alle fall heilt til VG gjer det dei burde gjort for fire veker sidan: lagt seg flate. På den måten hadde VG fått det dei fortener, og kanskje lesarane på sikt hadde fått ei betre, meir truverdig avis. Men sannsynlegvis kjem VG til å selje aviser som før. Det blir ingen boikott. Og derfor fortener ikkje lesarane eit betre VG enn det dei har fått siste vekene.

Vi fortener vel også det klimaet vi får, når vi ikkje veit å forvalte kloden vår på ein bærekraftig måte. Og vi kan klage på at ungdommane våre streikar for klimaet, at dei nærast går til opprør mot foreldregenerasjonen. Men det er vi som har oppdrege desse ungdommane. Og vi får det vi fortener.

Denne veka har eg vore på to arrangement på to ulike bibliotek på Søre Sunnmøre. Tysdag var eg på biblioteket i Ørsta og høyrde utdrag av «Den gamle mannen og havet», rekna som Ernest Hemingway si beste forteljing. Mellom utdraga fekk vi «biografiske drypp» om forfattaren. Forteljinga handlar om den gamle fiskaren sin kamp for å fange ein diger sverdfisk han har fått på kroken. Når fisken har tapt, etter å ha drege den gamle mannen og båten hans langt til havs, kjempar han fleire gonger mot haiar som prøver å ta sverdfisken frå han. Utvala som blei lese var slik at etterpå kjendest det som eg hadde lese heile boka.

Onsdag var eg på biblioteket i Syvde i Vanylven. Der serverte kaupingen Rune Olstad og «fjærlendingen» Eivind Ødegård dikt av Gunvor Hofmo. Medan Rune stort sett las, så laga Eivind musikk og stemningar med ulike musikkinstrument. Også her fekk vi biografiske dropar innimellom. Det var ei fantastisk førestilling, og tilbakemeldingane frå dei 15 tilhøyrarane som var der stadfesta at det ikkje berrre var eg som hadde likt det. Det var femte gongen Rune og Eivind gjorde denne førestillinga. Dei seier det var siste gongen. Det er i grunnen dumt. Dette hadde fortent meir einn nokre titals tilhøyrarar fordelt på fem førestillingar. Og folk hadde fortent å få mulegheiten til å få den opplevinga eg fekk på onsdag. Eg håpar biblioteka og andre arrangørar i Sogn gir folk den mulegheiten. Og får du mulegheiten bør du ta han. God helg!

Denne teksten er trykt som innhogg i Sogn Avis 30.4.2019

Les også:
Giske sine venner i Sogn.
Manipulering i folket sin teneste.
Kunsten å kuppe ein nominasjon.

IMG_6592

Kunsten å kuppe ein nominasjon

Ein får inntrykk av at det er politisk og økonomisk uro jorda rundt. Slik har det sikkert alltid vore, men i dag går nyhenda så raskt at det som skjer blir kjent jorda rundt i løpet av ein augneblink. Rett før helga enda toppmøtet mellom Donald og Kim, the little rocket man, utan avtale. Det er kanskje det vi hugsar best frå veke som har gått. I Storbritannia er Labour, det britiske Arbeidarpartiet, rysta av antisemittiske haldningar i leiinga. Det har vore kjent lenge, men siste tida har partitoppar meldt seg ut fordi dei antisemittiske haldningane ikkje har vorte teke tak i. Eller kanskje mest på grunn av usemje om Brexit.

kupp

Her i Norge har Trond Giske prega nyhenda siste vekene. Han skal visstnok ha like dårleg kvinnesyn og like dårleg omgang med kvinner som Donald Trump. Utan samanlikning elles. Men det bryr ikkje Trøndelag Arbeidarparti seg så mykje om. Ikkje Årdal Arbeidarparti heller, får vi vite av NRK. Der vil Ap-medlem og fagforeiningsleiar Andreas Bakken helst skifte ut Jonas Gahr Støre med Trond Giske. Støtta til Giske i Ap-bastionen Årdal illustrerer at den «uheldige» dansevideoen med Giske er del av ein maktkamp inne i partiet.

Overskrifta burde vore «Sogndal fotball kuppa nominasjonsmøtet ,» seier Svein Røysum.

Men det er ikkje berre ein maktkamp. Dei alvorlege metoo-sakene mot Giske ligg ferske og opne bak trønderen. Han sjølv har brukt meir energi på å bagatellisere hendingane enn på å legge seg flat, seier kritikarane. Å gi han viktige tillitsverv så kort tid etter metoo blir nok opplevd som krenkande for både offer og andre i partiet. Derfor burde Giske forstått at ei kvar lita sak ville bli brukt mot han. Likevel let han seg filme medan han «tafsar» på unge kvinner. Dei opplevde det ikkje ubehageleg, nei. Men Giske burde forstått at fiendane hans i partiet ville bruke det mot han. Og det gjorde dei. Dei køyrde saka i media, med direkte løgnaktig framstilling. Slik fekk dei endra nominasjonen av Giske til viktige verv i Trøndelag.

Det er forresten uro i Ap i den nye Sogndal storkommune også. Medan dei andre politiske partia enda opp med lister til kommunevalet som var omlag slik nominasjons-nemndene hadde innstilt, så var det kamp om plassane i nye Sogndal Ap. I førekant av nominasjonsmøtet hadde partiet verva mange nye medlemmer. Jon Håkon Odd frå Leikanger var med 4 mot 2 stemmer innstilt som ordførarkandidat. Men det var varsla på førehand at sogndølene kom til å møte mannsterke på nominasjonsmøtet for å stemme Kjetil Kvåle inn som Arbeiderpartiet sin ordførarkandidat. Og på eit nominasjonsmøte som hadde større frammøte enn Årdal Ap brukar å ha, så lukkast sogndølene å gjere store endringar på nominasjons-nemnda si innstilling.

Svein Røysum, som har sitte i kommunestyret for Arbeidarpartiet i Leikanger fleire periodar, seier han er litt oppgjeven over lokalavisa si meir eller mindre manglande dekning av kva som skjedde på møtet. Overskrifta i avisa burde vore «Sogndal fotball kuppa nominasjonsmøtet til Ap på Systrond,» seier han. Men dei hadde vel full rett til å møte mannsterke, påpeika eg. Jau, dei hadde vel det, svarar han. Det er ikkje akkurat noko opprør etter nominasjonsmøtet, seier han, men sjølv har han bestemt seg for å stemme på eit anna parti dette valet. Så det er vel ikkje feil å seie at det er eit slags opprør. Sjølv om sogndølene si «kupping» av nominasjonsmøtet på Systrond var heller uskuldig samanlikna med metodane dei brukar i Trøndelag.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis laurdag 2. mars.

Manipulering i folket si teneste

«At der er Trold i Mennesker, ved envher, som har lidt Øie for den slags. De ligger inde i Personligheden og binder den som urørligt Fjeldstykke, lunefuldt Hav og ustyrligt Veir, — store og små Ubeister, –»

Slik innleiar Jonas Lie novellesamlinga Trold. Kva meiner han med at det er troll i menneske? Lat oss skrive om teksten hans lite grann: For at det er manipulasjon i menneske det veit einkvar som har litt auge for denslags. Det ligg som troll inne i personlegdommen og bitt den som urørleg fjell, lunefullt hav og ustyrleg vêr…

Eg håpar Jonas Lie ville tilgitt meg for at eg manipulerer med teksten hans for å få fram poenget mitt…

Einkvar som fylgjer litt med på norsk politikk, og som har eit auge for kva manipulering er for noko, vil lett sjå den massive bruken av manipulasjon som hersketeknikk i debattar. Både politikarar og programleiarar har gjort seg til ekspertar på det, og denne gifta tek opp sendetida til og med i program som Politisk kvarter og Dagsnytt 18.

Ofte føregår politiske debattar slik: 1. Politikar A konstaterer at politikar B har meiningar vi lyttarar veit dei ikkje har. 2. Politikar A kjem med stygge angrep mot politikar B for at dei har dei meiningane lyttarane veit dei ikkje har. 3. Politikar A konkluderer på grunnlag av manipuleringa i punkt 1 og 2, at politikar B er ein fiende av folket. 4a. Punkt 1 til 3 gjentek seg med politikar A og B i motsette roller, eller 4b. Politikar B har integritet nok til å oversjå manipuleringa og konsentrerer seg om å leggje fram sine eigentlege meiningar. 5. Uavhengig av om punkt 4a eller 4b skjer tek programleiaren over rolla som manipulator. Dette er oppskrifta på svært mange norske politiske debattar. Sjølv merkar eg at eg blir både lei meg og oppgitt når denne oppskrifta blir brukt.

manipulasjon

Dette biletet er forresten ikkje manipulert!

Dessverre lærer vi for lite om retorikk og manipulasjon på skulen. For mange år sidan var eg på ei førelesing på Høgskulen i Bø der det blei hevda at vi her i landet hadde gjort ein alvorleg feil etter førre verdskrig. Han hevda retorikk blei teke bort som skulefag fordi ein var redd for at kunnskap om retorikk ville skape nye hitlerar. Han meinte dette var ei feilslutning, då Hitler var eit «naturtalent» på retorikk, og at manglande kunnskap om retorikk berre fører til at folk ikkje klarar å avsløre manipulatorar og psykopatar. Eg trur han hadde eit viktig poeng. Kunnskapen om retorikk og manipulatorar er framleis for liten. Derfor manglar vi verktøya vi treng for å avsløre manipulatorane.

Manipulering kan vere både urettvis og gi farlege fylgjer. Sjølv opplevde eg nyleg ein intervju-situasjon der eg fortalde om gode minne frå eigen barndom. Eg fortalde om korleis mange barn i nabolaget leika gøymespel, og at vi den gongen også gøymde oss i låva. I låva får ikkje barna mine lov å leike, sa eg. I referatet som eg fekk i ettertid står det: «Johannes og søskena hans leika saman og gjorde ting folk ikkje får lov å gjere.» Feilsitatet er så grovt urettvist, både mot meg, søskena mine og dei andre barna i nabolaget, at eg tok kontakt med dei som hadde skrive dette. For uansett kven som les dette referatet så vil alt anna som står der bli tolka i lyset av at vi heldt på med kriminelle aktivitetar som barn. Men intervjuvaren sa at den grove og løgnaktige manipuleringa med det eg har sagt dessverre blir ståande for all tid, sjølv om ho innrømmer at det gir eit feil bilde av meg. Dokumentet er låst og kan ikkje endrast. Det er sjølvsagt ikkje hennar feil, men systemet. Kven andre enn Staten kan oppføre seg slik mot enkeltmenneskjer?

Vær raus med deg sjølv og med andre!

Så har 2018 gått inn i historien, og vi har gått inn i 2019. Noko av det som skjedde i 2018 skal vi helst gløyme, men mykje av det skal vi ta vare på. Godt år, forresten, som vi brukar å seie på denne tida – ofte nokre setningar ut i samtalane, før vi kjem tilbake til det vi skulle snakke om. Kva har du lært av 2018?

Verdsdagen for psykisk helse 2018 prøvde å lære oss å vere rause. Å vere raus med seg sjølv og andre kan bidra til god psykisk helse. Rausheit handlar om å gi noko utan å forvente noko tilbake, skriv verdensdagen.no på nettsida si. Det dreier seg om å akseptere at vi er ulike, at vi ikkje er perfekte, og å gi rom for eigne og andre sine ulikheiter. Omgrepet er knytt til nestekjærleik, sjenerøsitet og det å vere usjølvisk. Og det blir oppfordra til å vere open. Også open om eiga psykisk helse.

Sjølv har eg delvis vore open om eiga psykisk helse siste åra. Berre delvis. For det er ikkje lett å vere open om psykisk helse i dag. Særleg ikkje når mesteparten av kommunikasjonen skjer på sosiale medier. Sosiale medier er dei vellukka sine utstillingsvindauge. Eller meir presis dei innbildt vellukka sine utstillingsvindauge. Folk sminkar seg og redigerer bilde for å ta seg best muleg ut. På same måten sminkar og redigerer folk sitt indre liv, sin kvardag og si psykiske helse. Du skal vere særleg raus og open om di eiga psykiske helse dersom du vil skrive på fb-profilen din at du ikkje har det så bra.

Eg har sjølv erfaring med depresjon og sosial angst. Mesteparten av livet mitt har ikkje dette vore noko problem. Det oppstår som ein kombinasjon av utbrentheit og andre ytre omstende. Ein medverkande årsak er at eg er særleg sensitiv. Alle menneske er på ein skala frå total mangel på empati (kalla personlegdomsavvik, narsissisme, psykopati) til høgsensitive. Medan omlag 3-5 % av befolkninga har personlegdomsavvik, så er kvar femte person høgsensitiv. Medan personlegdomsavvik blir sett på som diagnose og eit sosialt problem, så er høgsensitivitet i andre enden av skalaen rekna som ein normaltilstand. Medan folk med personlegdomsavvik utgjer mange av dei som soner fengselsstraff, er høgsensitive overrepresentert i statistikken over dei som treng hjelp med psykisk helse. Høgsensitive tek inn 3-5 gonger så mange sanseinntrykk som andre, vert det sagt. Det fører til at ein blir overstimulert og treng pausar. Mange høgsensitive er introverte. Ikkje alle.

Vi er nøydde til å hjelpe kvarandre så godt vi kan. Det er ikkje anna berging.»
(Rune Olstad)

Ein av dei meir rause personane eg kjenner er Rune Olstad. Han deler av seg sjølv på godt og vondt. Han sminkar seg ikkje eit fake facebook-liv. «Ein må snakke om si psykiske helse,» skriv han i ein lang fb-post som eg har fått lov å sitere. «Ein må snakke mykje om den. Eg gjer det ofte, men ikkje ofte nok. Det er vanskeleg å be om hjelp. Det veit eg. Legar høyrer knapt på deg. Du må rope til dei. Det skal vere effektivt. Flest muleg gjennom «kverna» kvar dag. Når du går ofte til lege vert du teken mindre alvorleg. Psykiatrien i Norge fungerer dårleg. Den offentlege psykiatrien fungerer dessverre ikkje så godt nei. Det er for mange som slit til at alle kan få hjelp.»

På slutten av statusoppdateringa appellerer Rune til oss alle: «Kva med den private psykiatrien?» spør han. «Tenk om du kunne banka på ei dør. Tenk om nokon tok seg tid. Tenk om nokon såg deg. Tenk om… Slik eg ser det er vi nøydde til å hjelpe kvarandre så godt vi kan. Det er ikkje anna berging. Ha ein fin laurdagskveld. Ta vare… Ta gjerne kontakt med ein du veit har det vondt.»

Julebodskapen for folk i 2018: Frykt ikkje!

Denne teksten seier noko om kva jula er og kva ho handlar om. Teksten stod på trykk som Innhogg i Sogn Avis 22. desember, og er skrive av Randi Førsund. Dei som hadde politisk og religiøs makt frykta Frelsaren både den gong han gjekk rundt på jorda og i dag, skriv Randi Førsund. Eg har fått lov å publisere teksten hennar her på Mannmedgreip, og legg den ut som ei julehelsing også frå meg.

Frykt ikkje…

Snart er jula her igjen. Kvart einaste år kjem ho, men kvifor kjem ho, og kva er målet med det heile? Det er verdt tenke nokre tankar over stoda når julefreden senkar seg og lysa skin i det vakre og mektige vintermørket. Tida vi no er på veg inn i er så absolutt tida for undring og ettertanke. Han som vart fødd i ein stall kom til ei jord der alle dører var stengde. Alle var redde for han som skulle kome. Ingen ville miste kontroll eller posisjonar. All regjerande makt nekta lovprise Frelsaren. Han som byrja livet som flyktning i livsfare. Samfunnstoppane og kunnskapseliten som skulle vite og formidle at Guds einbårne son var på veg, kunne korkje tru eller bruke tid på noko så meiningslaust og potensielt farleg. Herodes, han som var frykta og som frykta for eiga makt, ville Jesus til livs. Kan hende difor alle prestane og farisearane heldt kjeft og fornekta det som var på gang. Dei lågaste på rangstigen, gjetarane på marka i Betlehem, såg englar og himmelsk herlegdom og høyrde sangen deira og såg himmelen kome ned på jorda ei kort stund. Den himmelen som skal kome når Jesus kjem attende for alltid.
Det var to andre trufaste i tru og teneste som visste kven som snart skulle kome. Den eine heitte Simon, ein eldre mann som hadde fått vite av Gud at han ikkje skulle døy før han hadde sett frelsaren som skulle kome til verda. Han som alle profetane hadde vitna om i hundrevis av år. Ei kvinne som heitte Anna, ei profetinne, hadde og fått vite av Gud at den lenge varsla Frelsaren no endeleg var på veg inn i verda. Begge helsa dei jesusbarnet og fekk sjå han med eigne auge, slik dei var lova. Spørsmålet er om farisearane og prestane, dei som strengt tatt skulle vore på bana i første rekke, men som glimra med fråver, kva vart dei varsla om? Torde dei føre fram det dei eventuelt visste? Kva ville Herodes og alle dei mektige seie og meine? Ville dei halde på makta si om dei kom med noko slikt? Ville dei ikkje bli ledd og håna ut av alle verv og posisjonar? Herodes visste nok til at han visste kven han skulle drepe. Han drap uansett eiga familie og førstefødde, alt som trua makta hans i denne verda. Livet på denne sida av grava som går så fort.
Prestane og biskopane her i landet held i desse dagar kjeft. Ikkje eitt ord seier dei om dette temaet. Kven er dei redde for?
Englane på marka som varsla hyrdane sa «frykt ikkje.» Men alle hadde grunn til å gjere nettopp det. Jesu første kome braut inn i tradisjonar og maktposisjonar. Det eine grunnlag for drap etter det andre. Maria, eit typisk offer for æredrap. Herodes hadde nok av konkurrentar om han ikkje i tillegg skulle konkurrere med ein himmelsk konge med all makta i himmelen og på jorda. Han som uansett kva som skjer her i verda har makta til å seie «frykt ikkje, for eg har sigra over verda.»
Det alle desse menneska som gjorde at Jesu første kome vart gjennomført har til felles, er at dei trudde på Gud. Dei festa lit til Han og ikkje til forbigåande menneske, forbigåande materielle goder og den forbigåande makta kring dei.
Det er veldig likt våre dagar. Dei same profetane har varsla at Jesus skal koma att, denne gongen med makt og velde. Når profetiane om Jesu første kome vart oppfylt til minste detalj, kvifor skal ikkje profetiane om Jesu andre kome oppfyllast? Prestane og biskopane her i landet held i desse dagar kjeft. Ikkje eitt ord seier dei om dette temaet. Kven er dei redde for?
Eg blir ikkje overraska om det sit ei uredd Anna eller ein Simon i ei av sognebygdene. Dei veit mykje om dette. Dei har levd, sett og lært. Dei veit at tida for det aller største er på gang. Kan hende har dei fått vite at dei ikkje skal gå i grav før dei får sjå Frelsaren kome andre gongen slik han har lova.
God jul!
Randi Førsund
IMG_6486

Dette er den nye kvardagen!

Det er tidlegare leiar i politiet sin beredskapstropp som brukar desse orda når han kommenterer truslane mot Tor Mikkel Wara denne veka. Anders Snortheimsmoen er ikkje overraska over truslane mot justisministeren. Slike angrep vil auke framover, trur han. Ifylgje politiet har 2 av 5 stortingspolitikarar opplevd alvorlege truslar, og 1 av 10 har av same årsak vurdert å trekke seg frå politikken. Dersom dette er den nye kvardagen, slik Snortheimsmoen trur, har vi eit demokratisk problem.

I ei undersøking gjort av NRK ynskjer halvparten av Frp sine tillitsvalde at «Judas-partiet og hyklarane» frå KrF ikkje skal få plass i regjeringa. Frp-profilar har også kalla KrF-politikarar ting som imam-sleikar og ansvarlege for terror og drap på kvinner og barn. Desse uttalane meiner visst Frp at KrF må tole, eller leggje bak seg og tilgje. Sjølv vil dei altså ikkje tilgje at KrF har sagt at dei vil arbeide for eit varmare samfunn, fordi den uttalen antydar at Frp står for eit kaldare samfunn. I sin kritikk av politiske motstandarar avslører Frp menneskesynet sitt. Dei viser kulde, arroganse og manglande evne til å tilgje. Dersom dette blir den nye kvardagen i norsk politikk har vi eit demokratisk problem.

Vi lever i ei verd som på mange måtar endrar seg på ein urovekkjande måte. Ikkje berre når det gjeld norsk politisk kvardag. Gong på gong kjem det nye rapportar om at klimaendringane går raskare enn FN sine klimarapportar har konkludert. Eigentleg er det rart at slike rapportar kjem overraskande på folk. Sjølv trudde eg ved inngangen til året 2017 at det i løpet av 2017 ville skje ting som ville endre folk sitt syn på klimaendringane. Eg trudde at stormar eller andre vêrfenomen skulle føre til at fleire ville innrømme menneskeskapte klimaendringar, og at politikarane i større grad tok tak i problema. Men arbeidet med å redusere klimaendringane går framleis alt for seint. Ein anna årsak til uro for mange er at maktbalansen i verda i endring, eller i ubalanse, som lett kan resultere i eit nytt våpenkappløp.

Det mest antisemittiske som har stått på trykk i norske aviser etter 2. verdskrig»

Eg har lyst å nemne ein ting til som eg meiner gir minst like stor grunn til uro som klima og makt i ubalanse. Eg vil nemne eit par lesarbrev som stod på trykk denne avisa. I fleire reisebrev kjem Ragnar Børsheim med uttalar om jødar og landet Israel som i ettertid har vore kritisert for sin hatefulle og antisemmitiske grunntone. I eit lesarbrev i Sogn Avis denne veka dokumenterer journalisten Arne Eide ei rekke faktafeil i reisebreva. Organisasjonen Med Israel for fred seier at reisebreva er det mest antisemmitiske som har stått på trykk i norske aviser etter førre verdskrigen. Det er viktig å ta sterk avstand til slike hatefulle og antisemmitiske lesarbrev.

IMG_6456

Skjermbilde frå Sogn Avis.

No er vi langt inne i adventstida. Sjølv fylgjer eg og barna med på fleire adventsseriar på tv. Vi ser på ein morosam og koseleg serie, og ein serie som ikkje berre er koseleg. Den koselege er klassikaren The julekalender. Den ikkje berre koselege serien er ein julekalender for barn produsert av Dansk Radio, Pakten. Der får vi eit alt for godt bilde av ein gut som blir mobba, og korleis skulen spelar på lag med mobbarane. Kontaktlæraren gjer det ho kan for å oppklare korfor det er så dårleg stemning i klassen, men blir motarbeidd av rektoren som sannsynlegvis tenkjer meir på ryktet til skulen enn på barna. Dette er kvardagen for mange norske barn. Det må vi alltid ha i bakhovudet når barn ser ut til å mistrivast. Adventstida og jula er forresten også tung og vanskeleg for mange vaksne. Det kan vi også ha i bakhovudet, og prøve å gjere tida betre for folk vi kjenner som vi veit slit.

Visst er det synd på Frp!

Eit oppkappa, halvdelt Krf elskar Høgre og Frp. Men spørsmålet er ikkje berre kva Erna Solberg og Krf vil med norsk politisk makt. For Frp kjenner seg tydeleg overkøyrt i spørsmålet om Krf skal få dele makt med noverande regjerning.

Christian Tybring-Gjedde seier at begeret for kva han kan tole frå Krf er fullt. Det har han i grunnen sagt i mange år. Og han viser til det han kallar Krf sin manglande kristne haldning. Han er ikkje heilt ærleg. Han burde sagt at begeret for kva han kan tole er alt for lite. I alle fall målt etter kristne prinsipp, som td. det at ein skal snu det andre kinnet til. For det vil han ikkje. Han vil berre kritisere sine meiningsmotstandarar i Krf som ynskjer å gjeninnføre nestekjærleik i norsk politikk. Kanskje motviljen er at kristen nestekjærleik liknar litt på det sosialistiske omgrepet solidaritet. (Frp sin politikk er forresten meir lik solidaritet enn nestekjærleik.) Men Tybring-Gjedde er nok klar over at hans framandhat og islamfrykt ikkje berre appellerar til høgreekstreme og nazistar, men at haldningane også har gjenklang langt inn i kristne rekker (hos kristne som trur at Allah kjem til å vinne over Gud og overta landet vårt.)

tybring-gjedde.jpg

Fullt beger? Somme folk har små beger, men forventar at dei dei ikkje likar har enormt store bege.

Eg vil påminne Frp om nokre ting deira folk har sagt om Krf:

Per Sandberg: Krf har eit enormt ansvar for at vi rekrutterer titalls unge menneske til terrororganisasjonar, som driv med krigshandlingar og massakrerer kvinner og barn. Dette er Krf sitt ynskje, og resultatet ser vi no. (Sandberg nyanserte meiningane sine etterpå, og sa det var uheldig formulert, men at ansvaret for omtalt utvikling likevel må plasserast hos Krf.)  Sylvi Listhaug: Hareide sleikar imamar med ekstreme haldningar oppetter ryggen. (Listhaug sa etterpå noko om at ho ikkje meinte det heilt bokstaveleg at Hareide sleikar imamar oppetter ryggen, men at i overført meining gjaldt uttalen fleire politikarar enn Hareide.) Og på fleire Frp-profilar sine fb-sider blir Krf karakterisert med hat og med haldningar som totalt manglar den respekten som finst i den kristne kulturen dei same Frp-politikarane seier dei forsvarar. Hareide blir mellom anna kalla landssvikar, quisling og hjernedaud. Eg kunne gjort dette avsnittet nesten uendeleg langt, men vel å ikkje gjere det.

Som vanleg brukar altså ein Frp-profil argumentasjonen at «det er synd på oss fordi alle er imot oss», eller «fordi alle snakkar dårleg om oss». Fordi nokre Krf-arar, som stemte mot å samarbeide med Frp, har sagt noko om å styrke nestekjærleik og menneskeomsyn i sin politikk. Det brukar altså Frp som argument for å ikkje ville samarbeide med Krf. Men å sei at Krf-arar er ansvarleg for terror og massakrar på kvinner og barn, og at dei er landssvikarar, quislingar, hjernedaude og mykje meir, (som eg har valt å ikkje ramse opp,) det er vel ikkje så ille vel? I alle fall ikkje like ille som å peke på at KrF uttalar at dei ynskjer å arbeide for eit varmare samfunn.

Når det er sagt så er dette blogginnlegget meint for dei som forstår ironi. Og sjølv om barna mine forstår ironi, så veit eg at det finst vaksne som ikkje forstår ironi, og som derfor ikkje forstår denne teksten. Dette siste avsnittet var til dykk. Men de må ikkje gjere kvar einaste setning eg skriv til ironi!

Solidaritet og nestekjærleik – to ulike menneskesyn!

Medan mannsdagen sklir uensa forbi…

 

Det er mannsdagen i dag, 19. november. Som vanleg har eg høyrt på nyhende heile dagen, og fekk med meg at NRK radio såvidt nemnde «mannedagen», som programleiaren insisterte på å sei. Korfor skal vi ha ein mannedag? spurde den kvinnelege programleiaren. Vi har jo mannedagar heile året, og berre ein kvinnedag. Det heiter mannsdagen, sa intervjuobjektet.

Korfor meinar du det trengst ein mannedag? spurde programleiaren. Kvinner har det jo mykje verre enn menn! Det er menn som skaper problem for kvinner i arbeidslivet, ikkje motsett. Det er menn som bankar kvinner. Eller; statistikken seier jo at i forhold blir like mange menn som kvinner utsett for vald, innrømma intervjuaren. Men menn blir ikkje utsett for like grov fysisk vald, dei blir berre utsett for psykisk vald! påpeika ho.

Intervjuobjektet forsvarte godt at det er naudsynt med ein mannsdag. Menn opplever også å bli diskriminert på arbeidsplassen. Menn blir også utsett for vald. Psykisk vald kan vere like øydeleggjande som fysisk vald. Men det gir ikkje synlege merker på kroppen. Det gir usynlege smerter og merker på innsida. Det kan vere ei av forklaringane på at menn oftare tek sjølvmord, sa intervjuobjektet. Les meir…

Om det går oppover eller nedover er eit definisjonsspørsmål!

Eg hugsar for nokre år sidan ar avisa Firda skreiv i ei sak at det var nedoverbakke frå Kjøsnesfjorden til tunellinnslaget på Fjærlandstunellen. Einkvar anna person enn denne Firdajournalisten forstår kor dum denne påstanden var. Sannsynlegvis forstod han det sjølv også, etter min kommentar i same avis nokre dagar seinare.

Her om dagen var eg på veg frå Fjærland til Sogndal. På veg nedover Sogndalsdalen lyste lampa om at det var lite drivstoff igjen på tanken. Eg kommenterte dette til passasjeren i bilen. Eg sa at det går fint, for i nedoverbakke går det lite drivstoff. Og resten av vegen til Sogndal var det berre nedoverbakke.

Då sa passasjeren at det er eit definisjonsspørsmål om det er nedoverbakke eller om det er motbakke. Det spørst kor på jorda ein er, meinte han, og i kva retning ein køyrer. Enten køyrer vi heile tida motbakke, eller så går det heile tida nedover.

No har eg ikkje sjekka denne teorien med kartet i forhold til Firdajournalisten sin påstand om at det var nedoverbakke frå Jølstravatnet til innslaget på Fjærlandstunellen. Men uansett syns eg teorien til passasjeren min på ein biltur frå Mundal til Sogndal er meir intelligent enn teorien til Firdajournalisten. Sjølv om passasjeren i bilen min berre var elleve år gamal. Når eg tenkjer etter tvilar eg i grunn på at Firdajournalisten, som ikkje visste kva som var opp og ned frå Jølstravatnet, er i stand til å forstå teorien eg blei servert av ein elleveåring i bilen på veg frå Fjærland til Sogndal her om dagen…

nedoppmai17_1

Eit misvisande bilde sjølvsag, i elleveåringen sin teori har ikkje dette skiltet meining. Det spørst om den omtalte Firdajournalisten og lamma på det andre bildet forstår det…

Det krevst ein landsby å oppdra eit barn!

MOT er ein ideell organisasjon starta av norske toppidrettsutøvarar i 1997, med Johann Olav Koss som ein av initiativtakarane. Det viktigaste innsatsområdet til organisasjonen er programmet «Robust ungdom», som vender seg mot ungdomsskular og vidaregåande skular. I dag er nær 300 skular knytt til organisasjonen, og dei når ut til omlag 65.000 ungdommar i heile landet. MOT skriv på nettsida si at det blir gjennomført 15.000 MOT-møter kvart år, og at ildsjeler i organisasjonen årleg brukar 30.000 timar i klasserom. Ifylgje MOT er andelen mobbing langt lågare i skular med MOT-partnerskap. Og blant dei som blir mobba er andelen som trivst på skulen langt høgare i skular med MOT-partnerskap.

IMG_6396

Sidan byrjinga av 2000-talet har Kvåle skule i Sogndal vore MOT-partnar. Rektor Kjetil Sønnesyn inviterte denne veka alle foreldre til temamøtet «Mot som universalverktøy 24/7». Undertema var 1) ingen er berre det ein ser, 2) korleis skape godkjensla hos born og unge, og 3) korleis vise tøff kjærleik. Føredragshaldar var Stein Bratseth, som har 35 års erfaring frå politiet, og som no reiser rundt og held føredrag for foreldre og lærarar på MOT-skular. Ut frå sin erfaring frå politiet, med mellom anna førebyggjande arbeid blant barn og unge, arbeidar han med å inspirere foreldre og lokalsamfunn til å skape robuste ungdommar som inkluderer alle. Bratseth fokuserte på det afrikanske ordtaket: det trengst ein heil landsby for å oppdra eit barn!

Eg hadde eigentleg tenkt å skrive om eit heilt anna tema denne gongen. Eit tidsaktuelt tema i den pågåande politiske debatten: Abort. Eg hadde tenkt å skrive om at skilnaden på å vere mot abort og å vere for abort kun går på kor tid ein definerer eit foster som menneske. I eit innlegg i Aftenposten skildrar professor emeritus i barnesjukdommar Ola Didkrik Saugstad ei jordmor sine opplevingar når eit 18 veker gamalt abortert foster gispar etter pusten nesten ein time etter «abort» før det dør. Denne jordmora seier at dei politikarane som vil utvide abortgrensa sjølve burde oppleve å trøyste fosteret til det sluttar puste. Saugstad er sjølv for abort før veke 12. Men han går sterkt irette med dei politiske ungdomsorganisasjonane som vil utvide abortgrensa. No har eg valgt bort abort som tema fordi auditoriet på Kvåle ikkje var fullt på måndag. Ofte kjem folk til meg etterpå og seier at dei som burde vore her, dei var ikkje her, sa Bratseth. Alle dei tomme plassane på auditoriet på Kvåle representerer alle dei som burde vore på føredraget. Eg håpar nokon av dei tomme plassane les dette innhogget.

Bratseth snakka om kor viktig det er for ungdom å kjenne tilhøyrigheit i grupper. Tilhøyrigheit i grupper kan i yttste grad hindre terrordåd. Det betyr ikkje at 22.7. ikkje kunne vore unngått. Likevel kunne det kankje… MOT sin visjon er å sjå framover, og hindre at ungdom blir ståande utanfor sosiale grupper. MOT til å leve. Til å vere seg sjølv. MOT til å bry seg. Til å skape godkjensle, til å vise respekt, kjærleik og omsorg til dei utanfor. MOT til å seie nei, til å prioritere, til å stå for eigne verdiar, til å våge sei frå, og til å praktisere tøff kjærleik.

Mot til å glede-dagen.

Bratseth utfordra oss til å ikkje vere ein av dei som stenger andre ute. Vi skal vere gode døme for barna og ungdommane våre. Om vi stenger folk ute er vi ikkje gode døme for barna våre. Dei vi stenger ute kan vere dei som havnar i dei feile, negative gruppene. Det er vårt ansvar som vaksne å vere gode førebilde. Det er ikkje alle barn som har ladestasjon i sin eigen heim. Mellom anna derfor krevst det ein landsby for å oppdra eit barn.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 10.11.2028.

 

Stein Bratseth og MOT sitt verdiprogram. (Bilde frå MOT si heimeside.)

Post Navigation