MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

MANN MED GREIP PÅ FB

Denne bloggen har ei eiga fb-gruppe. Her kan du fylgje med når det blir publisert nye blogginnlegg eller tidlegare blogginnlegg som er aktuelle i samfunnsdebatten.

Fylgj MANN MED GREIP på FB her!

Advertisements

Kan menneske utløyse jordskjelv?

Dette spørsmålet har dukka opp inne i det vesle hovudet mitt av og til. I 2011 skreiv eg om dette i eit Innhogg i Sogn Avis. Eg trudde at lesarane då ville sei at no er bonden med greipa heilt på jordet. Derfor blei tittelen på teksten ’De må gjerne kalle meg sprø, om de vil!’ Nyleg var det eit uvanleg kraftig jordskjelv i Nordsjøen som gjorde at spørsmålet om oljeboring og jordskjelv dukka opp i hovudet mitt igjen. Skjelvet blei ikkje merka i Norveg, men på Shetland blei det kvitra (twitra) om sterke sjelvingar. Skjelvet målte 4,8 på Richters skala. Under fylgjer litt av innhogg-teksten frå 2011 med nokre tillegg som er skrive i kursiv.

Det undrar meg at ikkje Norveg har forskning på jordskjelv. Det har eg undra på lenge. Og når eg googlar finn eg ikkje noko om forskning på til dømes samanhengar mellom oljeboring og jordskjelv. Trass i at vi borar etter olje i det mest jordskjelvaktive området nær landet vårt; Nordsjøen. I ei lærebok for vidaregåande elevar i Finland står det at «Människan kan också utlösa jordbävningar genom pumpning av olja och vatten ur marken.» Når norske ekspertar skal svare på om det eksisterar slike samanhengar, så svarar dei at ’det trur vi ikkje’, eller ’det er ikkje sannsynleg’. Vi borar altså etter olje utan å ane om det har nokon påverknad på jordskjelvaktiviteten.

På nettsida jordskjelv.no kan ein no lese at det eksisterar rapportar som viser ein samanheng mellom utvinning av olje/gass og mindre jordskjelv. Det er likevel få større jordskjelv globalt som skuldast jordskjelv. Men eit døme på menneskeskapte jordskjelv er frå Ekofisk, der det har vore to middels store jordskjelv dei siste åra, som seinare blei knytt til oljeutvinning.

For meg er det heilt logisk at det vert skapt ein energiubalanse i jordskorpa når ein i eit område stikk hol på eit stort tal undersjøiske brønnar der olje eller gass er lagra under trykk. Og det er like logisk at ein slik energiubalanse i jordskorpa kan påverke både frekvensen og styrken på jordskjelvaktiviteten. Rett nok blir oljebrønnane fylte opp med vatn. Men eg tvilar på at ein klarar å få tilbake det trykket som var i oljebrønnane før ein opna dei. Energibalansen blir ikkje gjenskapt. Logikk er sjølvsagt ingen vitskap. Men samanhengar som høyrer logiske ut burde utløyse forskning.

Natt til 7. januar 2007 var det eit jordskjelv som målte 4,8 på Richters skala. Det kunne merkast langs heile vestlandskysten. Det tilsvarar styrken på jordskjelvet i juni i år. Dei sterkaste jorskjelva målt utanfor norskekysten har ikkje på langt nær nok kraft til å utløyse nokon tsunami. Eg syns likevel det bør vere eit interessant emne å forske på oljeboring sin påverknad på jordskjelv. Kan oljeboring forårsake at naturleg utløyste jordskjelv vert sterkare enn dei hadde vore utan oljeboringa? Kan risikoen for jordskjelv auke for kvar olje- eller gassbrønn som blir stukke hol på? Kan oljeboringa til slutt føre til jordskjelv som er sterke nok til å øydelegge bygningar i Norveg? Kan slike menneskeskapte jordskjelv forårsake undersjøiske jordras store nok til å forårsake ei større flodbylgje (tsunami)?

tsunamibølge

Verdien av frisk jord

Etter lange diskusjonar og til stor motstand vedtok EU denne veka å tillate bruk av glyfosat i sprøytemiddel i landbruket i nye 5 år. Verdas helseorganisasjon (WTO) har konkludert med at glyfosat sannsynlegvis kan føre til kreft. Andre har konkludert med at glyfosat sannsynlegvis ikkje fører til kreft. NRK Uriks kallar dei to ulike konklusjonane motsette. Men ordet sannsynlegvis viser at konklusjonane er både usikre og ikkje spesielt motsette.

monsanto-roundup1

I 2013 publiserte Forskningsrådet ein rapport om glyfosat der det blir lagt fram det som blir kalla oppsiktsvekkande funn. I studien finn dei at glyfosat er meir enn hundre gonger giftigare enn dei undersøkingane som industrien sjølv (Monsanto) har lagt fram. Industien sine undersøkingar kom på 1970-talet, men er framleis grunnlaget for regulering av lovverket. Påstander som at salt er meir giftig enn glyfosat blir framleis brukt som argument for å bruke sprøytemiddelet roundup. Påstanden kjem frå Monsanto, som ifylgje hemmeleghaldne dokument skal ha visst at glyfosat kan forårsake fleire typar kreft. Uavhengig forskning viser også at glyfosat har påverknad på reproduksjonsevne. I filmen dei viste på Uriks denne veka blei det ’dokumentert’ auka hyppigheit av enkelte krefttypar etter at landbruket tok i bruk roundup. Eit av døma var korleis elevane ved ein skule fekk alvorlege symptom då fly sprøyta roundup over kornåkrar rett ved skulen. Trass slike åtvaringar har bruken av glyfosat auka mykje både her i landet og på verdsbasis dei siste åra.

 

roundup

Korfor blir så roundup framleis lovleg å bruke? Sannsynlegvis fordi utan glyfosat blir matproduksjon vesentleg dyrare. Pris går på kostnad av kvalitet. Forbrukarar flest forstår det. I alle fall når det gjeld bil og sko. Men ikkje alltid når det gjeld mat. Billeg mat gjer at forbrukarane har råd til å fylgje eit forbruksmønster som held på å ta livet av klimaet og av planeten vår. At den billege maten kan ha store personlege og offentlege kostnader når det gjeld helse reflekterar berre eit mindretal over.

I mars fekk eg vere med på seminaret ’Mennesket og molda’ på Ås. Bjørn Egil Flø, bygdesosiolog og forskar på NIBIO, var ein av innleiarane. Då han var liten hadde dei alltid ein pinne i lomma når dei tynna gulrøter. Den skulle brukast kvar gong dei steig frå åkeren og inn på vegen. Då brukte dei pinnen til å pirke molda av støvlane, med klare moralske formaningar om kor viktig det var å ta vare på molda.

I den ferske boka ’Jordboka (det fantastiske universet under føtene våre)’ skriv forfattaren Dag Jørund Lønning om eit møte med ein jærbonde. «- Der har det vore nytta mykje sprøytemiddel opp gjennom åra, sa den aldrande jærbonden til meg, og peika bortover på traktoren som pløygde opp svart mold med total fuglestille bak. – Der har det vore nytta lite, la han til og peike bortover mot ein av naboane som også pløygde, men han i ei sky av måsar som meska seg i alt det levande som plogen virvla opp.»

«Under føtene våre finst eit univers av liv så rikt og komplekst at det sprenger rammene for det me er i stand til å fatta», skriv Dag Jørund Lønning. «Det er eit univers me kan uhyre lite om, og som me i liten grad har interessert oss for. Men det er heilt avgjerande for vår menneskelege eksistens. Den viktigaste nøkkelen til ei berekraftig framtid for planeten vår er ikkje verken ny teknologi, klimakvotehandel eller internasjonalt diplomati. Nøkkelen finst i kvarmannsens hage. Me trør på den dagleg. Nøkkelen er mold.» Og den molda må vi slutte å ta livet av med glyfosat.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 2.12.2017

innhogg

Om det var eit hol i golvet

I det siste har barn som blir mobba av barn på skulen vore mykje i media. Elevundersøkingar viser at lærarar som mobbar også er eit stort porobelm. Under fylgjer ei oppdikta forteljing om mobbing, og kva konsekvensar mobbing kan få. Lærarar som mobbar kan utan å vite det vere direkte årsak til at elevar ikkje orkar meir.

IMG_5670

Dei stod midt på golvet og krangla, Petter og Ingrid. Han hugsar ikkje lenger korfor, eller kven som hadde starta krangelen. Men no var alle dei andre selskapslydane borte, og gjestene stirra på dei. Kva ventar dei på? tenkte han. At eg skal tabbe meg ut igjen? I det same mista han glaset ut av handa, og det blei knust mot golvet.

Så kom latteren. Den kom frå andleta langs veggane, den kom frå sjølve rommet, frå veggar og tak, frå tidlegare selskap, den kom frå eit rom inne i han sjølv, kom frå barndommen og tok han igjen. Då såg han holet i golvet. Det hadde berre gått nokre sekund, og det hadde opna seg eit hol i golvet der glaset blei knust. Han fall ned gjennom holet, innover seg sjølv, fall tilbake til barndommen.

Latteren kom frå tjue pultar og eit kateter, frå tjue elevar og læraren bak kateteret. Han var tolv år igjen, og var ein av dei tjue som lo. Han hugsa det som det var i går. Lena bak den tjueførste pulten lo ikkje. Det var henne dei lo av. Petter ville rope til Hesten, den leande læraren, at latteren kjem til å ta livet av Lena, og det er din feil, Hesten! Men han fekk ikkje fram anna enn lått.

Det var historietime, og dei hadde høgtlesing om svartedauden. Det var Petter sin tur å lese, og han skulle lese om pesten som herja innnover landet. – Og presten herja vidare innover landet, las han.

Då kom latteren igjen, frå 19 elevar som hadde fått den underhaldninga dei trengte, og frå Hesten i form av lange, stygge vrinsk. Petter såg på Lena, ville ho også skulle le, men ho lo ikkje. Lena lo aldri. Ho sat berre bak pulten sin og såg stygg og trist ut. Dei andre såg kor Petter hadde auga, og ropa hånord om dei to taparane.

Petter gret og såg på Lena. Ho såg berre meir ulukkeleg ut, men ikkje styggare. Petter ville bort derifrå. Han ville at golvet skulle opne seg under han, ville at dette endeleg skulle ta slutt. Han ville aldri meir sjå opp og møte dei spottande andleta. Og golvet opna seg under han, og han blei dregen ned i djupet.

Han høyrde Lena rope Slutt å le! Så blei det stille og mørkt. Er det slutt no? tenkte han, er dette døden? Han snudde seg, og såg nokon stirre mot han. Det var ein hovudskalle, ein vakker hovudskalle som smilte mot han med kvite, fine tenner. Så vakre tenner, tenkte han. Så vakker du har vore, så vakkert smil. Og han forstod det var Lena som smilte til han. Han bøygde hovudet og gret. Han var ikkje trist eller redd. Det var fint å sjå Lena smile. Han hadde ikkje sett henne smile før. Det var synd, for ho hadde så vakre tenner.

Han tenkte på Lena då ho var femten. Han tenkte på klassefesten den våren, siste gongen dei hadde ledd av henne, Hesten og medelevane. Neste dag hadde ikkje Lena vakna. Mora prøvde å vekke henne, men Lena vakna aldri meir.

Det kjendest som han blei dregen oppover, og så stod han på golvet saman med Ingrid og såg den raude flekken der glaset hadde møtt golvteppet. Han såg på Ingrid, som han hadde diskutert med, og visste saka ikkje var verd ein krangel. – Tilgi meg, sa han.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis laurdag 17. sept. 2011

Mot til å glede-dagen 2017

23. november var Mot til å glede-dagen 2017. Dette blei markert på skular i heile landet. Sjølv fekk eg verre med på eit flott arrangement på Kvåle skule i Sogndal. Mot til å glede-dagen set fokus på å møte folk på ein positiv måte. Det skal så lite til for å oppmuntre andre, er som eit motto.

BBF0EB3A-D492-4A0A-ADD6-CAE20C1EB977

Arrangementet på Kvåle viser ungdom som tek dette på alvor. Men vi veit at ikkje alt er bra i norsk skule. Teksten som fylgjer blei publisert første gong i 2014:

Norsk skule er sikkert i det store og heile bra, men mange elevar lever under sterkt press for å oppnå gode karakterar, og i tillegg ofte eit press på utsjånad og popularitet. Presset om å prestere i skulefag kan komme frå både skule og foreldre. Dette presset er sjølvsagt ikkje med på å auke prestasjonane til barna, ofte tvert imot. Og jaget etter prestasjonar kan nokre gonger skjule andre alvorlege problem, som mobbing.

FLEIRE UNDERSØKINGAR viser at mange elevar seier dei blir mobba på skulen. Men få skular innrømmer at dei har problem med mobbing på sin skule. Mobbing som skjer ope er lett å ta tak i, men skjult mobbing er… skjult. Mobbe-omgrepet har kanskje endra seg, og noko av det barn seier dei opplever som mobbing, kan vere uskuldig erting.

Ei eg kjenner, lat oss kalle henne Une, gjekk ein gong forbi skulen der sonen hennar var elev. Det var friminutt og elevane var ute og leika. Men ikkje alle leika. Ein gjeng større barn banka eit mindre barn. Fleire barn var over den vesle guten som gråt og ropa om hjelp. Ved sidan av stod ein lærar og flira. Une sprang inn på skuleplassen og fekk drege bort dei større gutane, og frigjort offeret. Det var ikkje hennar barn, men ho såg det som si sjølvsagte plikt å hjelpe. Kva skjedde så? Jau, læraren som hadde sett heile opptrinnet blei rasande på ho som greip inn. Ho hadde ikkje noko med dette å gjere, meinte han. Det var berre leik, sa han. Men slik hadde det ikkje sett ut for Une. For henne såg det heilt klart ut som vald mot eit hjelpelaust barn. Une fortel at etterpå blei ho hengt ut av denne læraren. Une såg eit mobboffer. Skulen sa dei ikkje har noko mobbe-problem.

FYLGJANDE HISTORIE KJEM frå ein anna barneskule i ein norsk by. Ein gut blei mobba av elevar som kom frå ein vidaregåande skule for å selje narkotika i friminutta. Faren til mobbofferet tok opp problemet med rektor. Rektor nekta for at dei hadde slike problem. Då sa faren at han var politimann, og at han kom til å patruljere utanfor skulen til problemet var løyst. – Har du lov til det då? spurde rektoren, og gav uttrykk for at ho ikkje ville ha noko av slikt som kunne setje skulen sitt rykte i fare. Kanskje det var sant at faren var politi, kanskje det var ein falsk politiuniform; men sjølve hendinga skal ha skjedd. Ein gong ringde guten til sin far og fortalde at mobbarane var på veg inn i skulegarden. Faren kom dit i uniform akkurat då dei store gutane plaga sonen. Kjelda mi fortel at narko-seljarane blei rista, og at både narkotikasalet i skulegarden og mobbinga av denne guten tok slutt. Det som ikkje tok slutt etterpå var rektoren sitt hat mot denne mannen som hadde “skada skulen sitt rykte” i byen.

«Usynleg mobbing» frå medelevar eller frå lærarar må alltid ha eit fokus på alle nivå. Heldigvis er det ikkje så mange lærarar eller rektorar som dei frå dei to døma over. Men det skal ikkje så mange til heller før det er eit alvorleg problem for dei elevane det gjeld. For å unngå slike episodar og for å avdekke skjult mobbing bør det innførast eit obligatorisk fag om dette på alle lærarhøgskular. Det er kanskje viktigare enn at lærarskulestudentar skal ha minst karakteren 4 i fag som mattematikk og norsk.

Denne teksten var trykt som innhogg i Sogn Avis laurdag i september 2014. Etterpå blei eg kontakta frå fleire som fortalde om barn som blei mobba og som opplevde at skule og rektor ikkje tok problemet på alvor. Dessverre er dette problemet like aktuelt no tre år etter denne teksten blei skrive.

Dei tunne grensene mellom framandhat og nynazisme.

Det er kanskje provoserande å sei at grensene mellom framandhat og nazisme er hårtunne. Eller gråe. Men grensene mellom politisk korrektheit og rasisme er heller ikkje så skarpe som før. Verda er ikkje svart eller kvit. Ikkje vond eller god. Den er full av gråtonar, har vi lært. Men er det eigentleg sant?

Eg har ikkje til hensikt å sei at framandhat er lik rasisme, eller at rasisme er det same som nazisme. Men eg meinar det er viktig å setje lyset på der det er gråtonar eller mørkre. Sjølv om grensene mellom godt og vondt blir viska bort til gråtonar, må vi snakke om kva som er godt og kva som er vondt. Vi må setje på lyset, for då har gråtonane og mørkret tapt.

studentersamfundet 730

I haust var eg på Polen-tur saman med omlag 75 tiandeklassingar og nesten like mange foreldre. Besøket på Auschwitz og Birkenau, verdas største gravplass, gjorde inntrykk. Der drepte nazistane 1,5 millionar menn, kvinner og barn, for det meste jødar, frå heile Europa. Over sytti år etter nazistane sin største og mest effektive utryddingsleir blei frigjeve av sovjetiske styrkar kan ein framleis fornemme lukta av oske. I 1944 blei det gassa og brent 9000 enkeltpersonar kvar dag. Seks store bål blei brukt til å brenne lika, for kapasiteten på dei fem krematoria var ikkje stor nok.

Ved Auschwitz møtte vi tidsvitnet Arne Eilertsen, 85 år. Han var imponerande klår og skarp i hovudet, og sylskarp i sin kritikk av framandfrykten og nynazismen som veks fram i Europa i dag. Det same framandhatet som veks fram i dag var forutsetnaden for nazismen sin framvekst på 1930-talet. Eilertsen sa at nynazistane ikkje burde få lov å marsjere på gater i Norveg, slik dei har gjort fleire gonger. Slik vi kunne lese i norske nettaviser at dei fekk gjere nokre dagar etter vi hadde vore på Auschwitz.

Berre denne hausten har det vore fleire saker om nynazisme og framandhat i nyheitene som vekker avsky. I Oslo har kommunen anmeldt grove truslar og sjikane mot byråd Lan Marie Nguyen Berg. I Trondheim blei det arrangert fest med nazi-tema på Studentersamfundet. På NRK radio høyrde eg dette grove, usmaklege arrangementet bli forsvart av Studentersamfundet som at dette berre var humor og ein fest med temaet politisk ukorrektheit. Ifylgje leiar i Studentersamfundet,Tale Bærland, tykte dei fleste dette var eit morsomt tema. Berre ein håndfull personar hadde gitt tilbakemelding om at dei reagerte. Når ein har politisk ukorrektheit som tema, er det lett å gå over streken, seier Bærland. Styret i Studentersamfundet beklagar søndag kveld at nokon blei støytt av arrangementet. I kommentarfeltet får dei kritikk frå fleire for ikkje å legge seg flate og beklage arrangementet. Ein tidlegare medlem skriv:

Denne posten gjør meg bare trist. Her hadde dere mulighet til å stå opp som ledere etter det jeg glatt kaller en skandale, og så serverer dere verdens flaueste unnskyldning. Å beklage at noen har blitt støtt er ingen beklagelse.

Korfor tek vi ikkje, som nasjon, eit skikkeleg oppgjer med nynazismen? Korfor let vi dei få vekse seg større i ytringsfridommen sitt namn? Kan noko av forklaringa vere at grensene mellom framandfrykt, framandhat, rasisme og nazisme er viska bort til gråtonar, nokre gonger med innslag av brunt? Gråtonane mellom høgreekstremisme, nynazisme og dagens innvandringspolitikk er heller ikkje så tydelege. Leiar i Studentersamfundet seier det slik: Det er lett å gå over streken i temaet politisk ukorrektheit.

For grensene er i gråtoneland. Grenselina mellom politisk korrektheit og rasisme/antisemittisme er hårtunn. Derfor kan slike hendingar som skjedde i Trondheim skje. Utan konsekvensar for verken Studentersamfunds-styret eller dei som praktisk arrangerte vondskapen. For nazismen er dårleg eigna til humor. I alle fall for eit Studentersamfund som organiserer framtidas intellektuelle og politiske leiarar. Særleg når kunnskapen om nazismen tilsynelatande manglar. Og når respekten for historien og menneske er fråverande. Og når ein går rundt med eit visum med bilde av Hitler og drikk drinkar som heiter ’Mein Kampf’, ’Blücher’ eller ’Auschwitz’, då er ein forhåpentleg (og mest truleg) berre dum og medvitslaus, ikkje nynazist. Men for sikkerheits skuld bør hendinga granskast av norsk politi, og personane bak arrangementet kartleggjast og registrerast. For det er vanskeleg å tru at idéen kjem frå dumme og medvitslause. Eg trur ikkje nokon av tiandeklassingane eg var på tur med, etter å ha vitja Birkenau og høyrt tidsvitnet Arne Eilertsen, ville vore med å laga eit slikt arrangement. Men eg veit at når grensene mellom godt og vondt blir utviska til gråtonenyansar, så kan folk som i utgangspunktet vil godt, hamne på feil side av hårtunne grenser. Og då kan dei bli farlege.

Les også: Nynazistar får ikkje skrive på fb-veggen min meir!

Nynazistar får ikkje skrive på fb-veggen min meir!

For fire veker sidan skreiv eg mellom anna om nestekjærleik. Eg skreiv at eg er usamd med Listhaug i at nestekjærleik er å hjelpe flest muleg ’der dei er’. Nestekjærleik er det motsette av å setje folk i grupper. Det handlar om å møte kvar enkelt person med respekt og om å hjelpe personar som treng hjelp.

I samband med valkampen gjekk Martin Kolberg til angrep på Sylvi Listhaug, og sa at ho manglar kristen nestekjærleik i innvandringspolitikken. Men i praksis er det ikkje stor skilnad på Ap og Frp sin innvandringspolitikk. Derfor gjeld bibelsitatet eg siterte i forrige innhogg like mykje for Kolberg som for Listhaug: ’Men den som har jordisk gods og likevel lèt att hjartet sitt når han ser bror sin lida naud, korleis kan han ha Guds kjærleik i seg? Mine born, lat oss elska, ikkje med tomme ord, men i gjerning og sanning!’ Særleg det om tomme ord.

Eg skreiv også om nynazisme; at det bør vere eit varselskot når nynazistar hyllar Listhaug, og dermed den norske regjeringa, for innvandringspolitikken deira. Eit varselskot både for posisjon og opposisjon. Men eg lagar ingen koplingar mellom Listhaug og nynazisme, slik eg blei kritisert for etterpå. Listhaug er ikkje nynazist. Det er norske og skandinaviske nynazistar som sjølv lagar kopling til Listhaug og regjeringa når dei hyllar statsråden for å vere profesjonell og kjenslelaus i møte med enkeltskjebnar i asylpolitikken. Dette må vi ta på alvor. Det er viktig å setje lys på troll og vondskap. Det er viktig å vite at same krefter som leia til Holocaust er på framvekst i dag. Og det ser ut som grensa mellom høgreekstremisme, rasisme, antisemittisme og nynazisme ofte er svak.

Nynazistar skal ikkje få bruke fb-veggen min til å spreie antisemittiske eller nynazistiske konspirasjonsteoriar!

Ein ting har eg bestemt meg for. Nynazistar skal ikkje få lov å bruke fb-veggen min til å spreie antisemittistiske eller nynasistiske idèar. For det var det som skjedde då eg delte innhogget Kva er nestekjærleik, Sylvi Listhaug? på facebook. Det var ikkje uventa å få reaksjonar på innhogget, men eg hadde ikkje venta det frå folk eg trudde eg ein gong kjente. «Når du nå var i Auswitch, hvordan var gasskammeret synest du? Var det kapasitet der til å gasse 4 mill?» Eg trudde først at kommentaren var eit forsøk på å vere morosam, sjølv om Holocaust slett ikkje er til å spøke med. Eg spurde likevel min no eks fb-ven om han ikkje trudde at jødeutryddinga under førre verdskrig hadde skjedd, og svaret var dette: «Eg stiller spørsmål ved den gassteorien. Synest du det er rart?» For sikkerheits skuld spurde eg korfor han forsvarar nynazistiske teoriar. Då får eg spørsmål tilbake om korfor eg forsvarar jødiske myter og teoriar. Eg veit berre om nynazistar og ein del muslimar som kallar Holocaust mytar. Det var då eg bestemte meg for at nynazistar ikkje skal få lov å bruke veggen min til å dele slike tankar. Og eg har nesten aldri sletta ’venner’ på fb før. Berre eit par gonger når folk har hengt meg ut eller delt private ting på fb-veggen min.

Ein skal ikkje leite lenge på fb før ein finn grupper med nazistiske eller høgreekstreme haldningar. Ei gruppe brukar ein logo som har kombinert NS sin logo med det norske flagget. Og når ei avis denne fredagen skriv kritisk om Listhaug blir det i sinne hevda at det er det enorme stoffmisbruket i redaksjonen som har skulda. 37.000 fylgjarar har gruppa. Og det er skremmande å sjå at blant dei som har klikka likar på sida er nokre av mine fb-venner.

1200px-Nasjonal_Samling_insignia.svg

Nasjonal Samling sin logo.

slåring

Fb-gruppa «Slå ring om Norge» sin logo.

Og no når eg skriv slik veit eg at eg kan vente meg lange, usaklege og injurierande ordremser frå kanskje 37000 fylgjarar av ei fb-gruppe som ikkje toler at nokon kritiserer Listhaug for innvandringspolitikken. Det tek eg i så fall som eit komplement.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 4. november 2017.

Dei tunne grensene mellom framandhat og nynazisme.

Kva er nestekjærleik, Sylvi Listhaug?

Å ha vore i Birkenau og sett kva som skjedde er forpliktande.

I ei verd der flaumar og jordskjelv og terror ikkje berre skjer av og til langt borte, er det lett å gløyma menneska bak nyhenda. Vi må ikkje gløyme solidariteten og nestekjærleiken. Desse to viktige omgrepa som ofte blir forveksla. Sylvi Listhaug blei spurt i eit intervju kva nestekjærleik betyr for henne i flyktningepolitikken. For meg betyr det å hjelpe flest muleg der dei er, svarte innvandringsministeren. Då får ein mest igjen for pengane.

Ingen er vel usamde i at ein må prøve å hjelpe flyktningane så nær heimen deira som råd. Ikkje berre av økonomiske årsaker. Men å hjelpe flest muleg lengst muleg borte er ikkje nestekjærleik. Det er betre dekka av ’solidaritet’. Solidaritet handlar enkelt sagt om fellesskap til og med små eller større grupper. Det inneber å gi avkall på eigeninteresse for å skape kollektive verdiar for fleire. I Romarriket var solidaritet ei forplikting der kvar enkelt individ borga for heilheiten (solidum). Solidaritet blir ofte brukt om den rike verda sitt forhold til fattige land.

Nestekjærleik skil seg frå solidaritet på den måten at fokuset er på enkeltindividet: Omsorg og ansvar for eitkvart medmenneske utan omsyn til religion, kjønn eller politiske standpunkt. Eit av topptreffa når eg googla nestekjærleik var eit sitat frå eit brev i Bibelen skrive av ein namnebror av meg: «Men den som har jordisk gods og likevel lèt att hjartet sitt når han ser bror sin lida naud, korleis kan han ha Guds kjærleik i seg? Mine born, lat oss elska, ikkje med tomme ord, men i gjerning og sanning!»

Tre ord om deg og nesten din

Å seie at ein vil hjelpe flest muleg langt borte, og så redusere pengar til bistand, er å elska med tomme ord. Å skilje familiar frå kvarandre og sende ein far eller ei mor til krigsråka land er ikkje nestekjærleik. Å nekte å tru på dokumentasjon om at ei kvinne er dømt til pisking i Iran og sende henne tilbake til tortur er ikkje nestekjærleik. Å ha Europarekord i kor mange unge flyktningar ein sender tilbake til Afghanistan er ikkje nestekjærleik. Norske nordmenn blir på det sterkaste fråråda å reise til Afghanistan. Flyktningar Norveg har utvist har ifylgje Amnesty blitt drept etter dei blei sendt til Afghanistan. På den høgreekstreme, innvandrarhatande nettsida dokument.no blir Sylvi Listhaug hylla for at ho, som dei skriv, ikkje viser kjensler i desse sakene.

Det burde vere eit varselskot for norske politikarar når skandinaviske nazistar hyllar Frp og Listhaug for måten regjeringa behandlar flyktningar på.

Eg var nyleg med tiandeklassingane i Sogndal til dei tyske utryddingsleirane i Auschwitz og Birkenau i Polen. Der fekk vi møte tidsvitnet Arne Eilertsen, 85 år og sylskarp i sin kritikk av den framandfrykten som veks fram i Europa i dag. Det var den same framandfrykten og hatet som på 1930-talet var forutsetnaden for nazistane sin framvekst, som resulterte i utrydding av 6 millionar jødar, i tillegg til store mengder sigøynerar og funksjonshemma. Eg meinar ikkje på nokon måte å skulde Frp eller Listhaug for å vere nazistar. Det er dei ikkje. Men nazismen er på framvekst igjen i Europa i dag, og det burde vere eit varselskot for norske politikarar når skandinaviske nazistar hyllar Frp og Listhaug på facebook og kommentarfelt.

IMG_5603 (2)

Den norske minnesteinen i Birkenau: «La alltid dette sted være et rop av fortvilelse og et varsel til menneskeheten hvor nazistene myrdet omkring halvannen million menn, kvinner og barn, hovedsakleg jøder fra flere land i Europa.»

NRK hadde denne veka sak om ungdommar som har vore på tur til Birkenau, verdas største gravplass, og sett dokumentasjonane nazistane sjølve gjorde på utryddingane av jødar. Etter dei vel var heime igjen fekk dei brev frå norske nazistar med ’bevis’ på at jødeutryddingane aldri har skjedd. Dette blei opplevd som skremmande av dei som mottok breva. Vi må gjere det vi kan for å stoppe slike krefter, var vårt tidsvitne Arne Eilertsen si oppmoding til dagens ungdom. Sei tydeleg frå når nokon prøver å nekte for nazistane sine utryddingsleirar! Å ha vore i Birkenau og sett kva som skjedde er forpliktande.

Les også:

1200px-Nasjonal_Samling_insignia.svg    Nynazistar får ikkje skrive på fb-veggen min meir!

Solidaritet og nestekjærleik – to ulike menneskesyn

Valkampoppvasken

Valkampen er heldigvis snart slutt. Dei fleste er vel no leie av politikarar som ropar i munnen på kvarandre slik at ingen får med seg noko av kva dei meinar. Det vi kjem til å hugse frå denne valkampen er kanskje mest at det blei den skitnaste valkampen nokon hugsar her til lands.

Det er lenge sidan eg blei lei av at Trond Giske og Jonas Gahr Støre omtrent kvar einaste kveld i beste sendetid på radio og fjernsyn snakka om kor dårleg alt går her i landet, og kor mykje dårlegare alt kjem til å bli om ikkje dei får styre landet neste fire åra. Meiningsmålingane viser at det ikkje berre er eg som ikkje ynskjer ein statsminister som satsa heile valkampen på at landet held på å gå til grunne når ikkje han har makt. Å sutre seg gjennom valkampen fungerer dårleg når det annakvar dag kjem statistikk og rapportar om at ting likevel ikkje går så dårleg i Norveg. Å sutre over kor dårleg det går i verdas rikaste land er sjølvsagt ein mislukka valkampstrategi. Men det er ikkje dette som gjer valkampen til den skitnaste vi hugsar. Sutringa til ma Støre og Giske er nokså uskuldig samanlikna med mykje anna.

Det skitnaste i valkampen trudde vi lenge var Listhaug sine mange uttalar bygd på intoleranse og framandfrykt. Framandhat og retorikk som byggjer frykt og trusslar og hatefulle kommentarar på nettet er dessverre på framvekst i Europa. Men denne veka klarte AUF nesten å slå Listhaug i skitne triks. I ein video brukte AUF i Trøndelag så «sterke verkemiddel» at Støre tok sterk avstand frå den. Videoen blei då sletta. Men ifylgje Aftenposten forsvarte AUF-leiar i Trøndelag, Julie I. Hole, videoen. Ho meinar den ikkje var over streken, og at videoen blei sletta fordi dei hadde fått fram dei poenga dei ville ha fram.

Eg vil bruke eit bilde: Lat oss tenkje oss at valkampen var sett saman av koppar og glas, tallerkar og fat, knivar og gaflar og serveringsskeier. Alt slikt treng å bli vaska opp etter bruk. Om det ikkje blir vaska blir det berre meir og meir ureint. Meir og meir uappettitteleg. Meir og meir ekkelt. Meir og meir fråstøytande. Og meir og meir skadeleg for dei som brukar det. Slik er det også med valkampen. Det må vere nokre valkampar sidan nokon har gidda å teke oppvasken. Derfor blir alt ein brukar i valkampen skitnare og skitnare. Det har vorte direkte uappettitteleg; ekkelt. Og det har vorte potensielt skadeleg å bli utsett for det. Det er på tide at nokon tek ein oppvask. Det er ikkje slik veljarane vil ha det i Norveg. Kanskje media vil ha valkampen så konfliktfull og fråstøytande som muleg. Og dei hjelper godt til med å vri og vende på alt når dei intervjuvar politikarane. Dei har gjort seg til ekspertar på å misforstå politikarane med vilje og på manipulerande intervju. Dei skuldar politikarane for å vere uklare, men gjer alt dei kan sjølve for å gjere politikarne sine standpunkt forvridde til det ugjenkjennelege. Debattprogrammet Underhuset på TV2 er snart åleine om å ikkje vri og vende og manipulere slik.

Uansett om du vil stemme på eit parti som ikkje har teke valkampoppvasken på lang tid, eller om du vil stemme på eit parti som har det litt reinare på kjøkenet, så er det viktig å bruke stemmeretten. Om du ikkje stemmer har du heller ingen rett til å kritisere politikarane på noka side i det politiske landskapet. Godt val!

Johannes Eggen Mundal

Ufin kamp om veljarane

(Denne teksten blei først publisert i BT og Vårt Land hausten 2013.)

Alle som les aviser har fått med seg ufine kampar mellom og innanfor mange politiske parti denne valkampen. Meir usynleg for dei fleste føregår ein kamp om dei kristne veljarane. Ein kamp som ofte er prega av sterke skuldingar og fantastiske konspirasjonsteoriar.

Mange skuffa Krf-veljarar søker mot Frp som eit frelsande parti som skal stoppe avkristninga av Norge. Men på den blåblåaste sida dukkar det gong på gong opp konkurrentar om dei kristne veljarane. I år stiller til val eit parti med det monopoliserande namnet «Dei kristne», som om dei hadde guddommeleg einerett på å vere politisk kristne. Eg møtte ved eit tilfelle ein av stortingskandidatane deira i sommar. Då forstod eg namnetvalet til partiet. Ho var full av forakt og negativ omtale av Krf og namngjevne Krf-politikarar, på ein måte eg slett ikkje assosierar med kristendom og kristen nestekjærleik. Dei kjenner seg kalla av Gud og Han sjølv skal syrgje for at dei kjem inn på Stortinget, hevdar dei. Eg tykkjer det då er undarleg at dei sjølve trur så lite på denne visjonen at dei er nøydde til å bruke valkampen til å rakke ned på Krf og alle andre (bortsett frå Frp) på ein måte som er heilt framandt for mitt bilde av kristendom.

Eg spurde «Dei kristne»-førtekandidaten om fleire politiske emne. Kva slags klimapolitikk har dei? Eg fekk då vita at klimapolitikk har vorte ein religion, at dei ikkje har noko punkt om det i programmet sitt, og at eg som kristen bør vite at jorda er som eit laken som etter kvart blir utslite, og at det er det som skjer med jorda. Tanken om at klimaproblema har med menneska å gjere, eller at dei kan vere menneskeskapt, er ein idè oppfunne av FN og norske sosialistar med eitt føremål: å vri mest muleg skattar og avgifter ut av norske skattebetalarar. Ein meir tydeleg konspirasjonsteori har ikkje eg møtt denne valkampen, ikkje ein gong hos Frp. Men ein ting trur eg felles med det politiske partiet «Dei kristne», og det er at Gud vil plassera dei der dei skal vera etter 9. september.

Grunnleggjaren av den kristne tv-kanalen Visjon Norge, Jan Hanvold, brukar facebook aktivt for å påverke folk til å stemme Frp. Om Frp og «Dei kristne» får styre vil Norge bli eit paradis, hevdar han. Då han blei frelst forstod han kva åndsmakter som driv sosialistane. Det er antikristelege straumar som fornektar Gud og evangeliet. I ein nabostatus skriv han: «Krf er sosialister, som vil ha opp bensinpriser og skatte folk ihjel. Krf er et parti som ikke er å stole på.» I andre statusar skriv han: «Ikke kast bort stemmen dine på Krf. Det var med å avkristne Norge i 2012 og har avkristnet sitt selv selv i 2013.» og «Krf har lenge nok manipulert sine velgere. Det er godt at flere og flere skjønner dette.» Eg reknar med at kristne flest forstår korleis Hanvold prøver manipulere sine fylgjarar.

Jan Hanvold avslører sjølv at det han skriv om norske politikarar byggjer på forakt. I ein status skriv han: «Igår var vi samlet i Hokksund Rådhus. Der fikk vi ennå større politiker forakt.» Og eg trudde at kristne skulle be for og velsigne dei som styrer i landet, ikkje forakte dei eller spreie hatfulle ord om dei!

I nesten kvar einaste status ser det ut som målet er å rakke ned på Krf og sosialistar grovast muleg, med tal og skuldingar som er meir eller mindre sanne. Dei raudgrøne, desse antikristelege sosialistane, har i det heile mykje på samvitet. Det er dei som har skulda for at det oppstod brann i Gudvanga-tunnellen, og for at bilistane måtte lide i bilkøar på grunn av omkøyringane etterpå. Det er dei raudgrøne sin feil at folk køyrer seg i hel på norske vegar, fordi vegane er for smale. I heile tatt har sosialistane ikkje gjort anna enn å bygge opp byråkratiet dei siste åra, og gitt blaffen i alt anna som skulle vore gjort.

Men kva for paradis snakkar Hanvold eigentleg om? Ein kan få inntrykk av at eit samfunn utan sosialistar eller Krf er ein god start. Det er visst ikkje så ille her på Vestlandet forresten: «Det er befriende å være på vest-landet. For her er det lite sosialister, å mange kristne,» skriv Hanvold. For han er nok kombinasjonen kristne sosialistar utelukka. Dei tilhøyrer nok ikkje hans målgruppe.

Kva for paradis blir det i Norge om Hanvold får det slik han vil med Frp som styrande makt? Først og fremst blir det eit samfunn der kapitalismen legg alle føringar. Det blir ikkje mykje paradis av at Mammon styrer landet! I tillegg vert desse punkta gjennomført: Aktiv dødshjelp. Prostitusjon likestillast med «andre sørvisyrke». Staten skal ikkje setje grenser for porno. Sekskjøpslova skal opphevast. Tobakk og alkohol skal bli meir tilgjengeleg. Grovt sett skal det bli meir liberalistisk politikk på alle områder som dei kristne veljarane vil ha mindre liberalisme. For meg liknar ikkje dette på noko bibelsk paradis. Det liknar på eit samfunn som ikkje skil seg mykje frå dagens Norge.

Post Navigation