MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

Archive for the month “mai, 2015”

Når læraren mobbar

«Normalt sett skulle hjernen din snart vore ferdig utvikla.» Replikken vart repetert veke etter veke, år etter år. Etter replikken følgde ein pause, så kom det eit trykksterkt men med uvanleg lang e. Denne læraren hadde lært oppskrifta på korleis ein skal bryte ned sjølvkjensla hos ein ungdom eller eit barn; sakte, men sikkert.

«Når du ikkje var her, hadde vi himmelen her, når du kom tilbake starta helvetet igjen», sa læraren til ein tolvåring som kom tilbake til skulen etter sjukdom. Kanskje det var ei ekte kjensle frå læraren, kanskje helvetet berre fanst inne hovudet hans. Uansett korleis du vil definere dette er det psykiske overgrep mot barn. Og slike overgrep skjer på norsk skule.

Feilutvikla lærar

Alle barn som har opplevd over tid av at ein vaksen tillitsperson fortel at du ikkje er bra nok eller at hjernen din er utvikla mindre enn normalt, veit at det tek tid å byggje opp igjen eit skadd sjølvbilete. Når ting blir sagt ofte nok trur ein til slutt på det. Eg var eleven som ifølgje læraren ikkje hadde normalt utvikla hjerne. For somme tek det år å forstå at læraren hadde feil, for andre kan det ta eit liv. No forstår eg at når ein lærar snakkar slik til ein elev er det læraren som er feilutvikla.

Få skuleleiarar innrømmer å ha slike problem, men i elevundersøkinga frå 2013 seier 35.000 barn at dei blir mobba av lærarar eller andre vaksne på skulen. Det er nær 10 prosent av dei spurde elevane. Kvar veke skiftar 100 norske barn skule fordi dei blir mobba. Kunnskapsministeren vil at mobbarane skal skifte skule i staden for mobbeoffera. Det er meir rettvist, men løyser ikkje problemet

Muleg å oppdage

Det blir hevda at mobbing skjer skjult, og at det derfor ikkje er lett å ta tak i eller å løyse. Eg meiner mobbing alltid er mogleg å oppdage. Men det er ikkje alltid lett. Iblant kan lærarar halde skjult at ein god kollega mobbar, og skuleleiarar kan skjule mobbing for å verne om rykte eller karriere. Mobbing mellom elevar kan ikkje skje skjult dersom det er nok vaksne til stades. Lærarar som mobbar kan vere vanskelegare å sjå. Og når foreldre melder til skulen at barn opplever seg mobba av lærarar, opplever dei å ikkje bli trudd. Eller dei får vite at det ikkje er mogleg å sparke ein fast tilsett lærar grunna mobbing.

No innfører regjeringa krav til lærarstudentar om eit visst karakternivå i matematikk. Eit viktigare tiltak for å betre læringsmiljø er å minimalisere mobbing. Då må ein ha lærarar som er trena til å oppdage mobbing. Eit psykologifag med vekt på mobbeproblematikk burde vere obligatorisk for alle som skal bli lærarar.

Viktige tiltak

Kanskje burde høgsensitive personar oppmodast til å søkje lærarutdanning og lærarjobbar. Høgsensitive tek til seg tre til fem gonger meir informasjon gjennom sansane enn majoriteten av oss. Det er rekna som eit karaktertrekk innanfor normalen, og kvar femte av oss er høgsensitiv. Eg trur at høgsensitive med sin naturlege psykologiske forståing av menneskelege prosessar vil vere ressurspersonar i å oppdage skjult mobbing.

Når det blir avdekkja at lærarar mobbar må det vere mogleg å ta dei lærarane ut av arbeid før dei øydelegg fleire elevar med mobbing og psykisk vald. Desse tiltaka er viktigare for at elevane skal yte maksimalt enn eit visst karakternivå i nokre fag frå vidaregåande. Å lukkast i kampen mot mobbing vil òg garantert påverke norsk PISA-ranking. Det bør vere motivasjon nok for politikarane til å ta tak i problemet.

Dette innlegget blei trykt i Bergens Tidende 24. oktober 2014, og blei mykje delt på sosiale medier i fjor haust.

Advertisements

Til Fjærland 17. mai 2015

Til deg, du bygd med bratte fjell,
og blanke fjord,
der måkar skrik og og ørner flyg
høgt over jord.

Til deg du bygd med blåe bre,
og snø mot sikt,
med blomsterprakt og grøne bø
vi gir vårt dikt.

Eg veit så godt når våren kjem
med liv og lys,
då smeltar snøen og gir håp
til dei som frys.

Til deg du mai i fargar kledd –
som folkedrakt
med raudt og kvitt og blått i eng –
i blomsterprakt.

Til deg du mai med grøne blad
med engsolei
med løvetann og blåklokke –
forglemmegei.

Edith Margaretha Mundal

Johannes Eggen Mundal

God dag, mitt namn er Kevin – og eg er heilt magisk!

No er det vår med spirekraft og høgtidsdagar. Mange tykkjer mai er den vakraste månaden i året. Det er kanskje kontrasten til vinteren som gjer det. Alt går så fort no. Trea blir fort grøne. Graset veks fort. Og plutseleg poppar det opp blomar både her og der. Til og med lamma veks fort, så fort at eg kvart år blir forundra over kor fort lam doblar og tredoblar vekta si. Her i Mundal låg det framleis snø i byrjinga av mai, andre stader i Fjærland ligg det snø framleis. Men likevel går det fort. Ikkje før er snøen borte så er bøane grøne og fine.

No er det mai og møkalukt. Eg høyrer dei som rynkar på nasen av møkalukta. Då seier eg at det er lukta av våren dei kjenner. Og våren er vakker og våren luktar godt! Men det er no eit kjent faktum blant bønder at naboen si møk alltid luktar dårlegare. Meøka er bonden sitt gull, seier eit gamalt ordtak. Og bønder har ikkje så mykje gull liggjande, så vi må ta vare på det gullet vi har. Men husdyrgjødsla er ikkje verd noko om ein lagrar ho; ho må utnyttast på beste måte. Då skaper ein verdiar. Så må ein håpe og tru at den nye jordbruksavtalen legg til rette for framleis matproduksjon og andre verdiar berre eit aktivt landbruk kan skape. Slik at vi bønder kan halde fram å spreie gullmøkk – eller gylle som ein ofte kallar det. Eg har stor respekt for Bonde- og småbrukarlaget ikkje vil skrive under på ein avtale som gjer at norske matprodusentar blir lønnstapar år etter år.

Det er ikkje berre naturen ute som vaknar til liv om våren. Medan naturen kler seg opp i sin finaste bunad til nasjonaldagsfeiring, med blomsterprakt og grøne skogar mot kvitkledde fjelltoppar, yrer det av nyskapt liv i mange sauefjøsar rundt i landet. For meg er det kanskje lamminga som er det vakraste vårteiknet. Eg har ein liten flokk gamalnorsk spælsau. No sprett det lam rundt alle plassar både inne i fjøsen og ute i hagane her. Dei er kvite, svarte, grå og brune i alle slags nyansar og kombinasjonar. Nokre av dei treng litt ekstra omsorg i starten. Desse gir tolvåringen namn til. Vi har mellom anna ein Jumbo, eit stort sterkt værlam. Og så har vi Kevin. Han er kanskje kalla opp etter Kevin i fjernsynsprogrammet Rundlurt. Han som alltid presenterer seg med: God dag, mitt namn er Kevin, og eg er magikar. Kopplammet Kevin kunne godt presentert seg slik: God dag, mitt namn er Kevin, og eg er heilt magisk. Du ville trudd han utan å spørje meir.

Kevin og Bella

God dag, hunden Bella, eg heite Kevin, og eg er heilt magisk!

Denne veka har eg hatt eit prosjekt saman med tolvåringen. Ho blei spurd om å framføre ein prolog på den årlege folkefesten på Fjærland bygdahus 17. mai om kvelden. Pappa, kan ikkje eg og du lage eit dikt? spurde ho. Og det har vi gjort. Til streng rytme og med rim – med opningsdiktet i Arne Garborgs Haugtussa som modell. Kanskje vi begge har lært noko av dette, både om å dikte og om kvarandre. I det minste har eg fått større respekt for diktaren Garborg sitt store verk, etter mi meining hans største; Haugtussa. No er prosjektet avslutta for min del, men for tolvåringen er det ikkje avslutta før diktet er framført.

I ei verd som ser meir og meir uroleg ut må vi setje ekstra stor pris på verdiane vi feirar på nasjonaldagen vår. Det er ikkje ein sjølvsagt ting at fridom og eiga grunnlov vil vare evig. Vi må ikkje berre feire, vi må også verne om grunnlova og fridommen. Med dette vil eg ynskje alle til lukke med nasjonaldagen!

Kevin og Jumbo

Kevin og Jumbo

KevinBellaJasmin

Katten Jasmin lurer litt på om Kevin er jaktbar.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 16. mai 2015.

Brævasshytta. På veg ut av snøen.

Var ein tur på Brævasshytta på torsdag. Snømengdene rundt restauranten gir eit nesten spektakulært inntrykk. Om du ikkje har vore her før bør du ta turen no. Og nei, eg har ikkje betalt for å skrive dette. 

   
   

Fødsel

Blir visst mest blogginnlegg om sau og lam no om dagen. Barna fekk med seg første del av ein fødsel i kveld. Eg måtte hjelpe til å dra litt på slutten. Eit stort, fint værlam.

  

1. mai 2015 i bilde

Nesten halvparten av sauene har lamma. Hadde ut seks sauer til med ti lam i dag. No går dei i dei gamle hagane over gardstunet mot skogkanten.

Eg har ikkje hatt tid å gå i tog under parolar i dag. Men eg har gått omtrent 17.060 steg. Eller 12,7 kilometer. Mange av desse stega har eg gått mellom dyra mine.

Her er nokre bilde frå 1. mai på Øvre Mundal, bruk 1:


        

Post Navigation