MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

Archive for the month “mai, 2016”

Avl på ville vegar

Ein kan lett bli oppfatta som altfor kritisk når ein gong etter gong set søkelys på aktuelle samfunnsspørsmål. Den tilbakemeldinga trur eg fleire spaltistar har opplevd. Men sjølv om mykje går bra i Norveg og i kommunane Sogn Avis dekkar, så er det likevel mest interessant å setje søkelys på det som er på ville vegar; det kritikkverdige. Akkurat i dag tenkte eg å ta opp to ting som er på ville vegar. Det første er norske forsikringsselskap si kyniske haldning til småbarn som t.d. har hatt små problem med språkutvikling. Det andre er norsk saueavl på ville vegar.

Om du ynskjer å forsikre barnet ditt i norske forsikringsselskap så må du unngå at barnet treng hjelp av Pedagogisk-psykologisk teneste (PPT). Om du som forelder forstår at barnet ditt har eit problem med å uttale visse konsonantar, og har så mange erstatningslydar at det er vanskeleg å forstå kva fireåringen seier, så gjer du sjølvsagt det du kan for at barnet skal få hjelp. Og PPT har god kompetanse på å hjelpe. Men ingen informerer foreldra om at når barnet blir registrert hos PPT, så mister det retten til å vere forsikra i tre år frå siste kontakt med PPT. Uansett kor friskt PPT seier barnet er. Det var ei fortvila mor som gjorde meg merksam på dette. Og ho kjenner fleire foreldre som hadde oppdaga det same. Så generaliserande og kyniske er norske forsikringsselskap mot småbarnsforeldre og barn. Kva skal ein då gjere som foreldre når ein veit dette og skulen seier at dei ikkje trur det er nokon grunn til uro, men at kanskje PPT bør vurdere språkutviklinga til sjuåringen? Då må ein velje mellom å ha eit forsikra barn eller å risikere å få mistanken mot seg om at ein som foreldre ikkje ynskjer barnets beste. Mora eg snakka med kjente til slike tilfelle i ein kommune her i Sogn. For meg er det uforståeleg at barn vert handsama så kynisk.

Så var det det med avl på ville vegar. Som sauebonde har eg fulgt litt med på fb-grupper om sau. Eit tema som går igjen er at avl på produktivitet har øydelagt norsk kvit sau (NKS). Det har mange år vore avla på produktivitet. Di høgare lammetal, di høgare avlsverdi har væren. Det er ein vilja sjølvforsterkande spiral. Om ein fylgjer med på fb-sida Sauefolk, kan ein lese om sauer som får både fire og fem lam; om lam som er slappe og treng hjelp til å reise seg og få tak i spenen etter lamming; om mykje arbeid med å fjerne forsterhinna frå altfor slappe lam. Sauer har to spenar. Det passar til to lam. Norsk landbrukspolitikk og avl har ført til ein rase som får fleire og fleire lam. På Sauefolk kan ein lese om bønder som opplever at lam dør fordi dei manglar energi. Bønder som har både NKS og spælsau fortel om kor mykje meir energi og livsvilje spællamma har. Dei snakkar om NKS som ein øydelagt rase. Eg har sjølv snakka med bønder som fortel om sauer der buken sprekk pga alt for mange lam. Og dei snakkar om sauer som har problem med hofter og bein, og som blir sjuke og utslitne i ung alder.

Det blir mykje kopplam. For å få økonomi med kopplam blir dei fôra med store mengder kraftfôr og slakta tidleg sommar. Sjølv om dei verken har smaken eller sunnheita til lam frå fjellbeite blir dei lett selde som grillmat. Kritikken her er ikkje meint mot sauebønder. For å få økonomi i produksjonen gjer sjølvsagt gode sauebønder det landbrukspolitikken legg opp til. Sjølv har eg berre ein «hobbyproduksjon» på gamalnorsk spælsau, og tek ikkje slike omsyn. God helg!

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis, som nyleg blei kåra til årets lokalavis.
Alle foto: Iselin K. Liseter

13221558_784357431700618_3615693070232550410_n

Advertisements

Post Navigation