MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

Archive for the month “juli, 2017”

Berre ein hund?

Berre ein hund er rekna for å vere ein av Per Sivle sine beste forteljingar, og er den mest kjente. Den handlar om venskapen mellom Per og hunden Hall. Teksten stod først på trykk i Sogor i 1887.

Den sommaren Per var tolv år kom engelskmannen Mister Johnsen til garden på Stalheim på Voss. Johnsen ville gå turar i fjella, og søkte husrom. Med seg hadde han hunden Hall. Per Sivle sine ord om første møte med hunden er slik: «…der attom honom stod med labbarne paa dørstokken og glodde inn i stova eit ubeist so skræmelegt, at eg ikkje kjende føterne under meg, so fælen vart eg. Trollet tottest meg vera likso stort som ei liti kviga…»

Per blei snart som ein hjelpar til den rike engelskmannen. Han vart etter kvart godt kjent med hunden Hall og blei glad i han. Det var velsigna dagar for Per, men dei enda brått og tragisk då Johnsen fall frå fjellet og ned i fossjuvet Helvete. Banda mellom Per og Hall blei sterkare, men hunden blei etter kvart jaga bort av dei vaksne og blei borte i fjella. Dei trudde hunden var daud, heilt til dei oppdaga at sauer og lam var drepne av udyr. Då jakta dei på Hall, og skada han, men på nytt forsvann hunden i fjella. Dei vaksne sitt hat mot Hall var like sterkt som Per sin kjærleik til hunden. Derfor kunne ikkje dei vaksne forstå Per sitt forhold til Hall. Den skadde hunden søkte tilbake til Per, som pleia han og gøymde han. Dette blei sjølvsagt oppdaga, og Hall blei skoten.

«Han Hall var ikkje anna han stakar, han var berre ein hund. Men um han no og berre var ein hund, so var han daa kor som er, ein framifraa hund; han var framifraa baade stor og klok, og livde dertil sitt hundeliv so framifraa utbytt av lagnaden millom lukka og ulukka, at livssoga hans, vissa for meg, eig fullt so vel krav paa aa minnast som mangt eit mannsliv.»

Bandet mellom menneske og hundar har utvikla seg gjennom fleire tusen år. Hundar har blitt inkludert som familimedlemmer, enten dei blir opplært til nyttig bruk, eller dei blir bortskjemde som babyen og einebarnet i familien. Medan hunden sin status hos folk er høg, er sauen sin status hos folk flest synkande. Bønder er, som eg har gjort greie for i tidlegare innhogg, ikkje som folk flest.

I kronikken «Ikkje berre ein hund» på forskning.no hervdar Kristin Armstrong Oma at sauen sin status er i ferd med å endre seg, ikkje hos folk flest, men hos sauebonden. Ho hevdar at bønder ikkje lenger ser på sauene sine som individ, eller subjekt, men at dei ser på sauene som ein flokk utan personlegdom, og trekker derfor slutninga at bønder ikkje kan vere like glade i sauene sine som ein hundeeigar er i hunden sin. For dersom saueeigaren hadde vore like glade i sauene sine som hundeeigaren i hunden sin, så hadde ikkje bonden sleppt sauene sine på beite der det har skjedd at hundeeigarar let hundane springe laust utan å bry seg med at det er sauer der.

Eg sende nyleg ein sau til slakt. Ho var på alder med ein gamal hund, og minst like klok. Og sjølv om forskarar meinar dei kan prove at eg ikkje er glad i sauene mine, så er eg trist og lei meg når eg sender sauer og til slakt. Eg syns også det er trist at hjelpelause lam og hjortekalvar blir drept av hundar fordi hundeeigaren er så glad i hunden sin at han meinar at bandtvang og norsk lov ikkje gjeld. Kor glade er slike hundeeigarar eigentleg i dyr? Gjeld empatien deira ikkje lenger enn til sin eigen hund? Det er heldigvis ikkje hundeeigarar flest som oppfører seg så rått og empatilaust mot andre dyr. Og for dei det gjeld er det ikkje for seint å bli lovlydige og begynne å respektere bandtvangen!

Advertisements

Post Navigation