MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

Archive for the category “Uncategorized”

Corona og ansvar for eigne handlingar

 Kanskje det burde vere eit opptakskrav til høgare studier at søkar skal vere vaksen nok til å ta ansvar for eigne handlingar, og ha evne til å forstå at eigne handlingar kan skade andre enn dei sjølve, og i verste fall føre til at andre dør?

Medan coronatilfella aukar er det fleire som tek til orde for at dei ikkje kan stillast til ansvar for korleis dei oppfører seg. Alt er nokre andre sitt ansvar, påstår dei. Det er regjeringa og statsministeren sin feil at coronatilfella aukar. Ikkje legg ansvaret på oss, seier dei, vi gjer som vi vil.

Kva er det eigentleg folk ikkje forstod då statsministeren sa at vi opnar grensene litt for ikkje å kvele norsk næringsliv – spesielt turistnæringa? Kva var det dei ikkje forstod då ho sa at unødvendige reiser ikkje er tilrådd, og at alle som reiser, trass råda, har eit ansvar sjølve for ikkje å føre smitte tilbake til landet? Korleis klarte somme å oppfatte det regjeringa sa slik at dei kan gjere som dei vil – og dersom det ikkje går bra så kan vi uansett skulde på regjeringa?

Kanskje var råda litt uklare for dei som på førehand hadde bestemt seg for at dei ville gjere slik dei sjølve ville, utan å ta til fyljge råd om å ikkje reise med omsyn til dei av oss i samfunnet som ikkje toler corona så godt. Kanskje var Erna Solberg litt naiv då ho forsiktig opna grensene – kanskje var ho litt naiv om ho trudde folk tenkte så mykje på oss som ikkje toler corona at dei lytta til råd om ikkje å reise?

I det siste er det ungdommar som har stått fram i media og fråskrive medungdommar ansvar for smitten som har komme i kjølvatnet av festing og fadderarrangement. Alt er Erna Solberg og regjeringa sin feil. Regjeringa som altså sa at vi ikkje bør reise utanlands. Og sidan det er regjeringa sin feil har dei halde fram med festlegheitar som er stikk i strid med alle råd og alle påbud når det gjeld smittevern, og som i tillegg bryt lover om ro og orden. Det er trist å lese meldingar på twitter om fire faddergrupper som danna femten meter kø i daglegvarebutikk, og at dei møtte redde turistar i butikken med hånlatter. Det er trist å høyre ungdommar som på alvor meinar ungdom er den største tapargruppa i coronaens tid. Er dei faktisk ikkje i stand til å setje seg inn i korleis eldre har hatt det siste halvåret? Det er isåfall skremmande.

For all del; ungdommar flest er lojale til smittevernråd og har respekt for at andre ikkje toler pandemien like vel som dei toler han sjølve. Dei fleste ungdommar er i stand til å setje seg inn i korleis andre har det. Men dei som står fram i media, enten det er i kronikkar i osloaviser, eller det er som fylkestingsrepresentant for Ap i lesarbrev i lokalavisa (Sogn Avis 20.8.), og fråskriv ungdom alt ansvar for smittespreiing som skjer når dei ikkje fylgjer smittevernråd, dei oppfører seg som bortskjemte tiåringar. Kanskje har dei gjort det heile livet? Kanskje det burde vere eit opptakskrav til høgare studier at søkar skal vere vaksen nok til å ta ansvar for eigne handlingar, og ha evne til å forstå at eigne handlingar kan skade andre enn dei sjølve, og i verste fall føre til at andre dør?

Johannes Eggen Mundal, diabetikar. I faresona, men ikkje redd.

Avfallssorteringssamfunnet.

Vi sorterar uønska element, avfall, på mange måtar. Sogn Avis hadde nyleg ein artikkel om kor elendige sogningane er til å sortere avfall rett. Alt for mykje havnar i restavfallet, meiner Simas. Det får Simas til å true med auka avgifter.

TV2 har hatt fleire saker siste tida der konklusjonen av avfallssorteringa er motsett av Simas. Tina Skurdal hos BIR (Bergensområdets Interkommunale Renovasjonsselskap) ropar varsku om at produsentar, sannsynlegvis for å framstå i eit positivt klimalys, feilmerkar emballasje. Derfor havnar mykje emballasje i plast eller papir sjølv om dei ikkje er gjennvinnbare, og derfor burde vore sortert som restavfall. Hos Simas er problemet at for mykje havnar i restavfallet fordi vi forbrukarar er så ignorante og likesæle som vi er. Hos BIR er det eit stort problem at avfall som burde vore i restavfallet havnar i papir eller plast, sjølv om det ikkje kan resirkulerast, fordi produsentane feilmerkar emballasje for å setje seg sjølve i eit klimatisk godt lys.

Plast? Finn feil!

Ifylgje opplsaget om Simas har eg ikkje sortert så feil som dei fleste sogningar. Men ifylgje TV2-innslaget har eg sortert heilt feil. Fordi eg har sortert avfall som plast når det ikkje kan resurkelarst som plast og som papir når det ikkje kan resirkulerast som papir. I TV2-saka viser både Friele og Sørlandschips til Grønt Punkt Norveg, som stadfestar at dei står bak råda dei har gjeve til produsentane om å sortere avfall i papir og plast sjølv om det ifylgje Tina Skurdal, hos ein av landets største renovasjonsselskap, høyrer heime i restavfallet.

Før eg leverte plast nyleg sorterte eg på nytt og måtter plukke mykje avfall bort frå plast og over til restavfall. Så no har eg meir restavfall til Simas enn eg nokon gong har hatt før. Fordi saka på TV2 hadde større truverde enn saka i Sogn Avis. Eg ynskjer av heile meg å sortere rett. Men korleis skal eg klare det når Simas, BIR og produsentar (i samråd med Grønt Punkt) gir så heilt ulike instruksjonar om korleis vi skal sortere?

For nokre år sidan snakka eg med ein som kjente til utviklinga av biobrensel-bussar i Norveg. Han fortalde om visjonar om biodrivstoff av lokalt restavfall. Visjonen enda med at restavfallet måtte fraktast frå Sogn og Fjodane til Sverige, der det blei produsert biodrivstoff. Frakta av avfallet frå Vestlandet til Sverige og tilbake som biodrivstoff for eit par bussar skjedde sjølvsagt med vanleg, avgiftsfri diesel. Det fossile drivstoffet som blei brukt i transport fram og tilbake utgjorde ifylgje mi kjelde sannsynlegvis mykje meir enn biodrivstoffet som kom tilbake hit. Altså eit stort minusprosjekt i klimarekneskapet, men eit stort pluss i rekneskapet til busselskapet. Eg prøver å sortere så godt eg kan, og det trur eg andre sogningar gjer også, sjølv om Simas ikkje trur oss. Men no truar Simas med å straffe oss forbrukarar fordi vi sorterer feil når vi sorterer slik Grønt Punkt instruerer oss om. Burde ikkje Simas ta dei som feilinformerer kundane sine før dei kjem med trusslar mot oss? Eller skal dei halde fram med å le av oss forbrukarar slik dei gjorde då eg ringte og klaga fordi slambilen la igjen kloakk i heile tunet mitt for nokre år sidan – fordi eg ikkje hadde fotografert tunet mitt før eg rydda opp. For eg har vel ikkje bevis gode nok denne gongen heller – på at eg ynskjer å sortere best muleg.

Denne teksten stod på trykk i Sogn Avis 4. juli 2020

Downs-abortar: grenser som flyttar seg.

Eg var innom Twitter i dag. Der såg eg ei lenkje der barn med downs blei diskutert. Gong etter gong i tråden var økonomi argumentet for å avslutte forsterliv ved mistanke om downs syndrom. Dei same uttrykker sinne over at nokon at nokon snakkar om sorteringssamfunn når ein vil avslutte fosterliv pga mistanke om downs.

Men kva skal ein kalle det då, når ein argumenterer for at økonomi skal bestemme om barn skal aborterast fordi det er mistanke om downs? Korfor argumenterer ikkje dei same folka heller om at det bør leggjast økonomisk tilrette for at foreldre kan velje å late barnet sitt bil fødd? Er det ikkje politisk korrekt eller akseptert å argumentere for det?

Eg skreiv ein kommentar i tråden: «Eg har veldig stor respekt for dei som vel å bere fram barn med downs. Veldig stor. Eit storteringssamfunn vil vi ikkje ha. Sjølv har eg sjukdom som etter kvart blir sortert bort pga kostnader dersom ingen kjempar mot det.»

For det er slik at grenser alltid blir flytta. Litt om gongen. Kor sluttar argumentet om økonomi for å avslutte liv før det er fødd? Ein kan avdekke mykje i dag. Ein kan avdekke at barn muligens har downs. Med dagens utvikling må ein vente at mange fleire kroniske sjukdommar, som kostar tid for foreldre og pengar for samfunnet, blir avdekka tidleg i fosterlivet. Når mange i dag reagerer med raseri over at folk er imot at abort skal skje pga mistanke om downs – kor meiner dei grensene for kva liv som bør avsluttast pga økonomi er? Og så må dei tenkje seg at grensene dei har blir flytta i morgon. Det er slik utviklinga går. Det finst filosofar i dag, høgt verdsette, som argumenterer med at barn av ymse årsaker må kunne avlivast etter fødsel. Dei meiner det på alvor. Og dei meiner det etisk sett er som å ta abort. Grenser blir flytta. Mot eit sorteringssamfunn. Og medan grensene blir flytta forsvinn meininga av ordet sorteringssamfunn. Sakte men sikkert. Vi vil berre hugse ordet som noko frå 1930-40-talet.

Er det ikkje lov å le meir?

Dette spørsmålet dukkar opp i alvoret: Er det ikkje lov å le no? Er humor heilt ute? Om du prøver deg med humor i temaet korona, då er du nærast dau på sosiale medier. Heilt ute. Ignorert. I verste fall blir du kalla mordar. Forstår ikkje folk ironi meir? Eg forstår vi lever i unntakstilstand, og at unntakstilstanden kanskje er rett. Men er det ikkje i slike tider av alvor vi treng humor for å gjere kvardagen leveleg?

Men hysteriet og panikken styrer. Og då er det visst ikkje plass til ironi eller anna humor. I alle fall ikkje på sosiale medier. I alle fall ikkje på twitter. Folk IRL klarar heldigvis framleis å le. Også om korona. Men ikkje i same grad på sosiale medier. I alle fall ikkje på twitter. Der kan folk opphøge kongen sin tale om å vise vennlegheit i ein tweet, og i neste kalle folk det styggaste ein kjem på fordi han er usamd men nokon i noko med korona. Eg kjenner folk som har blitt kalla mordar på twitter fordi han sa at koronatiltaka er hysteriske og overdrive. Og kanskje har venen min rett. Hysteriet og panikken som får folk til å handle irrasjonelt er eigentleg den største fienden no. Angst og panikk er koronaen sine beste vener dersom koronaen sitt mål er å ta flest muleg liv. Hysteri og angst er vårt eige immunforsvar sin verste fiende. Likvel reagerer folk med frustrasjon og sinne når ein prøver å formidle at ein må unngå panikk. Og på sosiale medier får ein vite at panikk er påkrevd, og at vi som ikkje er redde eller har panikk er det noko gale med. Vi som prøver å halde humøret oppe og prøver oss på ein vits får vite vi er fullstendig på villspor.

Nordmenn forstår eigentleg humor. I alle fall forstår vestlendigar og nordlendingar humor og ironi. De andre er eg litt usikre på. Somme av dykk forstår ironi, andre forstår ikkje ironi som eg først har prøvd ut på småungar heime, og som småungane forstod. Dersom du ikkje forstod ironien i dette avsnittet er du ein av dei (sannsynlegvis få) som ikkje forstår ironi.

Korfor kan ein ikkje vitse om korona? Korfor kan ein ikkje skrive ei fjesbokmelding eller ein kvitter-status om at ein ynskjer å finne ein pris der ein kan kåre korona til verdas beste klimatiltak dette året? Korfor tåler ikkje folk humor? Forresten var statusen om at korona er verdas beste klimatiltak alvorleg. Talet menneske som overlever pga dette klimatiltaket er sannsynlegvis mangedobbelt dei som dør av dette klimatiltaket som moder jord sjølv, med menneskeleg hjelp, har skapt. Kanskje skulle vi vore takksame?

Men det kan vi ikkje. I staden set verda i gong tiltak som sannsynlegvis knekk verdsøkonomien. Og lokalt i Norge set vi i gong tiltak der ma psykiatri blir stengt ned for folk flest i ein situasjon der mange fleire hadde hatt behov for den tenesta. Dette fører til ein stor auke i sjølvmord, hevdar ein god ven av meg. Kanskje har han rett. Kanskje fleire dør i Norge under dei tiltaka som er sett i gong enn dei vi reddar frå korona. Kanskje mange fleire unge dør fordi vi prøver å redde folk som er i faresona for å dø av korona. Og det er ikkje noko å le av. Men vi som forstår ironi og sjølvironi kan framleis finne noko å le av. Sjølvironi er aldri vondsinna eller sjølvgod, sjølv om det finst dei som hevdar det. Men dei har ikkje forstått ein døyt.

Rasisme og mobbing må ikkje sopast under teppet!

«For da står i statistikken, og då må det vera sant…»

Orda er lånt frå Ottar Wiik si «Statistikkvisa», der han med glitrande ironi syng om korleis statistikk kan brukast. Og misbrukast. Eg har lånt desse orda ein gong før, i den føste teksten eg skreiv for denne spalta. Det er over 10 år sidan no. Men Wiik si vise er like sann no som før. Statistikk er ikkje alltid synonymt med fakta. Og statistikk blir ikkje alltid brukt på ein sann måte. Mørketala kan vere store, som det også heiter.

Verken mobbing eller rasisme må sopast under teppet. Det må avslørast som det det er. Dersom det ikkje blir gjort blir det uråd å oppnå eit mobbefritt og rasismefritt samfunn.

Vi er godt starta på 2020, og fleire statistikkar frå 2019 er offentleggjort. Det er særleg eit par statistikkar eg har merka meg. Elevundersøkelsen 2019 viser lite nedgang i mobbing på skulane. Det er alvorleg for det norske samfunnet at 6 prosent av norske elevar blir mobba. Det er eit faktum at mobboffer seinare i livet slit meir med både fysisk og psykisk helse. I programserien Norge bak fasaden på TV2 seier ein psykolog at det er eit tidsspørsmål før det skjer ei skuleskyting i Norge. Han viser til ein skulebrann, der den unge gjerningsmannen slapp fengsel fordi han gjennom heile skuletida hadde blitt mobba utan at dei vaksne på skulen tok det alvorleg; han blei mobba for augene på lærarane utan at lærarane greip inn. For unge, sinte menn, som er øydelagt av mobbing, er det ikkje eit langt steg mellom skulebrann og skuleskyting, hevda psykologen. For å kunne gjere noko mot mobbing er det viktig at ein gjenkjenner mobbing når ein ser det. Å sope det under teppet kan få store konsekvensar.

KevinBellaJasmin

Dei høgreekstreme kreftene som held på å få fotfeste i landet vårt, ofte heia fram av kristne som har misforstått eller misbrukar det kristne menneskesynet, må stoppast!

På Holocaustdagen 27. januar blei det markert at det er 75 år sidan russarane frigjorde Auschwitz-Birkenau. I den samanhengen hevda nestleiaren i Antirasistisk senter, Ervin Kohn, at statistikken som viser at antisemittisme i Norge minkar, er feil. Jødane opplever meir antisemittisme i dag enn for nokre år sidan. Kohn forklarar korleis han meiner det har seg at statistikken ikkje snakkar sant. Det er fordi mange antisemittiske hendingar ikkje blir annerkjent som antisemittisme; blir ikkje gjenkjent som antisemittisme. Kohn illustrerer påstanden med klare antisemittiske haldningar og ordbruk i norsk offentlegheit. Som rapparen som gjentok «fuck jødane» både på konsert og på twitter. Eller ein sketsj på NRK radio, som Kohn meiner var klart antisemittisk, men som ikkje NRK eller PFU gjenkjente som antisemittisme. Rapparen burde vore tiltalt, meiner Kohn. Samehets og islamhets blir dømt i norsk rett. Det har til no ikkje antisemittisme blitt, seier han, og med jødane si historie er det rart at lista ligg høgare når det gjeld jødehat enn anna rasisme. Nokre land i Europa er «jødereine» eller nesten «jødereine» som resultat av antisemittisme, seier han og refererer til Frankrike og Polen. Men Norge er eit bra land for jødar, seier Kohn, sjølv om det er trist at både vaksne og barn her i landet skjuler sin jødiske identitet for å unngå mobbing.

Les om det mest antisemittiske som har stått på trykk i norske aviser sidan førre verdskrigen her.

Verken mobbing eller rasisme må sopast under teppet. Det må avslørast som det det er. Dersom det ikkje blir gjort blir det uråd å oppnå eit mobbefritt og rasismefritt samfunn. Dersom ikkje mobbing og antisemittisme blir gjenkjent som det det er, kan det føre til skuleskytingar og folkemord. Dei høgreekstreme kreftene som held på å få fotfeste i landet vårt, ofte heia fram av kristne som har misforstått eller misbrukar det kristne menneskesynet, må stoppast!

Omtrent denne teksten stod på trykk i spalta Innhogg i Sogn Avis 8. februar 2020.

Andre tekstar om mobbing:
Når læraren mobbar.
Novelle om mobbing og sjølvmord.

Frp sitt moralske kompass

No er Frp rasande. Igjen. På alle som ikkje er samde med dei – folk flest. Ein skulle tru Frp forstår at folk flest har omsorg og nestekjærleik til barn. Men partileiar Siv Jensen let sine medlemmer rase som dei vil i sosiale medier. For henne er det greit at ein fylkesleiar i Frp kallar Abid Raja islamist, sjølv om ho understrekar at Raja ikkje er det. Men når Raja ikkje er villeg til å late barn med forsett dø i kampen om å polarisere norsk politikk., då må han rekne med at Frp-arar i sjølvrettferdig hat mot Raja og andre islamistar kan kalle han det dei vil.

Kanskje det var litt spissformulert. Det er fordi eg prøver herme den nye tonen i norsk politisk debatt. Men eg skal ikkje ta av i same grad som enkelte i Frp.

frp-logo

Frp-Helgheim meiner saka om at Norge hentar heim eit sjukt barn med norsk statsborgarskap er så alvorleg at Frp går ut av regjeringa. Han seier at Solberg sitt val om å berge eit norsk barn frå muleg død riv i folk flest si rettferdigheitskjensle. Han tek med andre ord for gitt at folk flest er villege til å ofre norske barn fordi foreldra har gjort grove feil. Og så forbannar han Solberg fordi ho av samvitsgrunnar tek dette norske barnet til Norge, berre fordi ho ikkje har samvit til å late eit uskuldig barn dø på hennar vakt. Helgheim klarar ikkje å sjå at det å berge eit sjukt barn har noko som helst med samvit og moral å gjere. Frp sin moral om at det er greit å ofre eit barn eller to fordi foreldra har gjort noko alvorleg gale er etter Frp-Helgheim si meining ein like god moral som statsministeren og folk flest sin moral. Helgheim seier også at eikvar god mor ville gitt frå seg barna. Det er muleg han ikkje kjenner så mange mødre. Eg kjenner i alle fall ingen mødre som vil gi frå seg barna. I Syria er det ikkje lov å skille mor og barn. Det var derfor norske styresmakter måtte hente heim mora saman med barna. Men her i Norge er vi blitt vant til at styresmaktene skil foreldre og barn. Det er det dessverre mange døme på.

Spør barna kva dei meinar om dette. Dei trur ikkje det er sant at det finst politikarar som ikkje prioriterer barns beste. Dei ser sviket og vondskapen mot barna.

Eg høyrde ei 91 år gamal tysk-jødisk kvinne på Skavlan i haust. Ho hadde mista heile familien under forrige verdskrig. Medan ho prata om opplevingane frå krigen, stoppa ho plutseleg opp, og sa: «Eg gløymer aldri at eg blei foreldrelaus då eg var 10 år, og det var frykteleg. I våre dager må eg stå fram og sei frå når barn blir skilt frå foreldra sine på grensene. Og eg må sei til verda: Ikkje gjer det! De må late familiar vere samla.» Det var ein beskjed frå barn som blei skilt frå foreldra sine under forrige verdskrig. Beskjeden var nok både til Trump og til politikarar som Erna Solberg, Siv Jensen og Frp-Helgheim. Det ho sa var at det som skjedde med jødiske barn og familiar under førre verdskrigen var feil, og at ho no ser det skje igjen. Ein må ikkje ofre barn fordi foreldra er av feil rase, sjølv om Frp meiner det er moralsk greit. Dette vil Frp bli dømt for av ettertida. Så kan det gjere Frp så indignert som dei sjølv vil at så mange seier frå om at slik er det. Spør barna dine kva dei meinar i denne saka. Svaret eg fekk var at dei trur nesten ikkje det er sant at det finst politikarar som vil ofre barn på den måten. Barn forstår ikkje dette. Dei ser berre vondskapen som blir gjort mot barn. Men vi må ikkje holde skjult for dei at slike meiningar finst.

Som eg sa manipulerer eg kanskje litt med dei politikarane som er villege til å ofre barn for deira framandhat. Men eg er ikkje i nærleiken å manipulere like mykje som Helgheim i Debatten på NRK. Solberg sa at dette var ei humaniter og moralsk handling. Ho kunne ikkje stå og sjå på at eit norsk barn dør på hennar vakt fordi ho ikkje gjorde noko. Helgheim si tolking av Solberg var at berre det er ein IS-terrorist inne i bildet vil Norge ta imot kven som helst. Den graden av vridning og manipulering om kva andre har sagt klarar eg ikkje å herme.

Ikkje brun propaganda, men. . ?

Valkampen er slutt, men ordbruken mellom parti og politikarar sluttar ikkje med valkampen. Raude og blå bompengemotstandarar melder seg ut av bompengepartiet avhengig av om partiet samarbeidar mot høgre eller mot venstre i nye kommunestyrer. I Sandnes samarbeidar Ap og FrP. Ifylgje NRK Dagsnytt fredag morgon spreier denne «nye» samarbeidskoalisjonen seg utover sørvestlandet som ein smittsam sjukdom.

I slutten av valkampen kom det fleire utspel frå sentrale FrP-politikarar, som ifylgje Venstre spelte på framandfrykt og muslimhat. Ordvekslinga mellom Abid Raja og indignerte FrP-politikarar har vore hovudsak på nyheitene denne veka, etter at Venstre-nestleiaren kalla desse valkamputspela «brun propaganda». Seinare har han sagt seg lei for val av ord, men han har ikkje på nokon som helst måte lagt seg flat for kritikken.

abidRaja1

Raja skulle sjølvsagt formulert seg annleis. Kanskje hadde han nokre poeng i det han sa, sjølv om desse poenga drukna i det brune ordet. For sjølv om FrP ikkje har brune meiningar, så veit vi at det er ein del brune veljarar. Ein kan ikkje unngå å leggje merke til det når ein fylgjer somme kommentarfelt. Og det er nynazistiske nettsider der enkelte FrP-profilar blir hylla for sine utspel om flyktningar og sine utspel som spelar på framandfrykt og muslimhat. Uansett om det er gjort med hensikt eller ikkje, så er det klart at nokre av valkamp-utspela til FrP sine mest profilerte politikarar fiska stemmer i dette brune veljarhavet. Det bør indignerte FrP-profilar ta inn over seg. Dei kan ikkje late som desse veljarane ikkje eksisterer, sjølv om det må vere ubehageleg at dei stemmer på FrP. Det er arrogant og hovmodig å late seg indignere av Raja, utan på same tid ta inn over seg at dei brune veljarane kanskje er den mest stabile veljargruppa til FrP akkurat no. Men FrP fiska ikkje berre i det brune veljarhavet. FrP fiska også stemmer frå ytste høgre kristennorge. Frå dei som hatar menneske som er muslimar, og som er redde for at islam skal ta over Norge. Men eg trur ikkje dei som meiner at Norge blir snikislamisert, eller som fryktar at islams gud er sterkare Jesus, er så mange. For det må dei vel tru når dei fryktar at islam skal ta over Norge og Europa? Det skal eg spørje Sylvi Listhaug om dersom eg nokon gong får mulegheit til det.

Geir Pollestad brukte forresten også brun-ordet i ein debatt på «Politisk kvarter» på NRK 13. september, i debatt med Trine Skei Grande. «I Norge finst det eitt parti som nokre vil bruke merkelappen brun på, eller høgrepopulistisk, nemleg FrP». Som Venstre altså samarbeider med, var Pollestad sitt poeng.

Før eg sette meg ned for å skrive dette innhogget, kontakta eg eit par venner eg brukar diskutere politikk med. Skriv om noko anna, sa dei. Kan du ikkje heller skrive om kor bra det var at «sentrums-mafiaen» i Sogndal tapte kommunevalet? spurde ein av dei. Men eg hadde bestemt meg for å skrive litt om det brune veljarhavet. Litt fordi Abid Raja brukte ord som drukna det poenget som eg trur han eigentleg prøvde å få fram. Vær forsiktig med orda dine, sa vennene eg diskuterte dette med. Men kva skulle eg ha skrive om valresultatet i Sogndal? Det blei uansett slik alle trudde. Som eg skreiv ein gong i eit innhogg for lenge sidan: Hovmot fører til fall. Det gjeld forresten også FrP.

Denne teksten var på trykk som Innhogg i Sogn Avis laurdag 21.9.2019

Les også:

Nynazistar får ikkje skrive på facebook-veggen min meir

Utan lys sprekk ikkje nazi-trollet

Trump kan kjøpe Oslo og Viken

Folketalet i det politisk bestemt døyande «trivselsfylket» Sogn og Fjordane fall med 458 personar i 2018, til 109.774 innbyggjarar. Fødselsoverskotet (tal fødslar minus tal dødsfall) var for første gong sidan registreringa starta i 1997 negativt. Lågare innvandring samanlikna med åra før er likevel hovudårsaka til folketalsnedgongen. Men innvandrarane vil vi jo ikkje ha. Offisiell norsk politikk er at det er betre flyktningar druknar i havet, eller sym tilbake dit dei kom frå, så skal vi «hjelpe dei der dei er». Det siste veit vi er berre ord. Ofisiell politikk er narsissistisk, empatilaus ignoranse av urettvis ressursfordeling og at det finst folk som treng hjelp.

I ei avkristna norsk høgreregjering er ikkje lenger den grunnleggjande tanken om nestekjærleik gjeldande. Lat flyktningane symje tilbake dit dei kom frå, så skal vi hjelpe dei der mot terroren og krigen dei rømmer frå. Det er som dei skulle sei at terroroffera frå Utøya burde symt tilbake til terroristen, så skulle vi ha hjelpt dei der, helsing noverande og tidlegare justis- og innvandringsministrar og vener. Ord utan meining, blotta for nestekjærleik. Mange norske kristne jublar for den norske, narsissistiske flyktningepolitikken. Og sjølv om eg ikkje reknar meg som sosialist, så tenkjer eg ofte at venstresida sitt solidaritetsomgrep er betre enn eit politisk kristenhøgre som har lagt tilside det viktigaste i kristendommen; nestekjærleiken – i ei tid då tal reelle flyktningar er på det høgste sidan den forrige verdskrigen.

Det som i dag er rekna som den mest alvorlege krisa i verda er klimaendringane. No har FN’s klimapanel endeleg innrømma at klimaendringane går raskare enn det dei trudde for nokre år sidan. Det er på tide at den innrømminga skjer. Det må vere fleire år sidan eg første gong skreiv at klimaendringane går raskare enn FN sitt klimapanel sa. Tilsynelatande er det ingen som tek det særleg alvorleg. Politikarane berre snakkar, og gjer tiltak som kostar meir enn dei er effektive.

Kanskje den verkelege krisa i Verda i dag er akkurat det: At vi har politikarar som spring hit og dit, som snakkar utan å lytte, som ropar i munnen på kvarandre, som ikkje klarar å samarbeide om å løyse krisene på jorda. Så har vi alle dei andre på sosiale medier, som også snakkar utan å lytte, og som meiner dei har svaret på alle slags kriser, både store og små, men som ikkje er i posisjon til å gjere noko anna enn å meine noko. Og så har vi dei politikarane som brukar Twitter til å tenkje høgt, som kvitrar kompromisslause ord om alt muleg. Og når ein då har 63,4 millionar fylgjarar, og ikkje vil framstå som svak, så må ein sjølvsagt fylgje opp sine eigne lite gjennomtenkte kvitringar neste dag.

I det siste har det handla om å kjøpe Grønland. Fleire enn meg tenkte då: Kva med å tilby Trump å kjøpe Finnmark? Kva vil Trump betale for Finnmark? spurde folk seg på sosiale medier. Eg har eit anna forslag: Kva med å selje Oslo og nye Viken fylkeskommune til Trump? Eller kanskje ikkje heile Viken, ikkje det som er lengst vest. Så kunne resten av landet endra namn til Norveg. Det hadde løyst ein del ting for regjeringa også. Tenk på all unødvendig administrasjon og slikt vi kunne bli kvitt! Ville Trump ha bite på? Kor lang tid hadde det gått før han forstod at han hadde kjøpt den delen av Norveg som er utan olje, utan vasskraft og utan alle dei andre ressursane som ligg langs kysten av landet?

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 23.8.2019

trumpKvitrar

Kva kallar vi innbyggjarane i Vestland?

Eg kastar nesten aldri opp. Eg kan bli sjuk, men det går tiår mellom eg kastar opp. Men kvar gong eg høyrer fylkesnamnet Vestland på radioen får eg trang til å brekke meg. Eg kjenner meg sjuk. Eg føler eg har mista identitet. Ikkje fordi Sogn og Fjordane har blitt slegne saman med Hordaland. Men på grunn av det idiotiske namnet nokre språkinkompetente, arrogante, visjonslause og kompromisskåte politikarar har gitt det nye fylket. Og sjølv om det virkar som at alle meiner det var det mest håplause namnet som blei valt, så blei det det.

Vestland kart

Ekstrem arroganse ligg bak valet om det nye fylkesnamnet Vestland.

Viss eg var tolv år igjen, og skulle skrive ein stil om kvar eg bur, så måtte den for eit språkinteressert barn bli omlag slik:

Eg bur i Fjærland. Frå år 2000 har Fjærland vore ein del av Sogndal kommune. Tidlegare har Fjærland tilhøyrt Leikanger kommune og Balestrand kommune. No er ringen på ein måte slutta, då Leikanger, Balestrand og Sogndal frå 2020 er nye Sogndal kommune. Sogndal kommune ligg i Vestland fylke. Vestland fylke ligg på Vestlandet. Det er viktig å skilje mellom Vestland og Vestlandet, då det er stor skilnad mellom Vestland i bestemt form og Vestland i ubestemt form. Vestland er eit fylke midt på Vestlandet. Bortsett frå Vestland består Vestlandet også av to andre fylker. Rogaland ligg også i Vestland i bestemt form. Rogaland ligg sør for Vestland. Møre og Romsdal er det tredje fylket i Vestland i bestemt form. Møre og Romsdal ligg på Vestlandet nord for Vestland. Det var nokre politikarar i dei fylka som Vestland blei slege saman av, Sogn og Fjordane og Hordaland, som hadde så lita språkkjensle og så liten respekt for dei andre fylka på Vestlandet, som bestemte at eine fylket på Vestlandet skulle heite Vestland. Fylkesnamnet Vestland blir derfor no rekna som eit symbol på arroganse og manglande respekt for andre folk. Det seier dei vaksne.

Framtidsfylket Sogn og Fjordane er fortid på ein så patetisk måte som det er muleg for menneske (politkarar) å gjere eit fylke til fortid. Med arroganse mot naboane sine. Uansett må vi ha eit samlande omgrep som beskriv innbyggjarane i det nye fylket. Noko samlande. Når vi skal markere at vi er innbyggjarar i fylket Vestltand (som ikkje må forvekslast med landsdelen Vestland i bestmet form, Vestlandet) så kan vi ikkje kalle oss vestlendingar. Om vi då ikkje er ekstremt arrogante. Dessverre finst det folk som er så arrogante. Somme av dei er politikarar og har funne på dumskapen. Vi må ha noko som gir oss samla identitet, utan å bli forveksla med folk frå heile Vestlandet. Det opplagte omgrepet er vel vestlanding?

Då bestemor mi var gamal hugsar eg ho eingong sa at ho aldri nokon gong hadde hatt vondt i hovudet. Eg har vore heldig og arva det av henne. Dagen derpå og influensa kan vere ubehageleg på mange måtar, men eg er glad eg slepp hovudsmerte av slikt. Fylkesnamnet Vestland gir meg hovudverk på mange måtar. Ikkje som hovudsmerte kanskje, men hovudverk – og brekningar. Det er aldri for seint å leggje seg flat når ein ser sin eigen dumskap. Det er aldri for seint å angre seg og gjere om på dumskap. Det er aldri for seint å snu. Siste alternativ er å grave seg ned og ikkje stille til val meir.

Denne teksten har stått på trykk i Sogn Avis og Firda.

Eg er vestlanding vorten no.

Skulestil av: ein forvirra femtiåring.

Alt var mykje enklare då eg gjekk på skulen. Då var eg fjærlending, sogning og vestlending. Om eg til dømes skulle skrive ein stil om kvar eg kom i frå kunne eg ha skrive: Eg bur i Fjærland. Fjærland er ei bygd i Balestrand kommune i Sogn og Fjordane osv.

vestland fylke

Eg bur framleis i Fjærland. Frå år 2000 har Fjærland vore ein del av Sogndal kommune. Fjærland var tidlegare ein del av Leikanger kommune, og seinare Balestrand kommune. Frå 2020 er Fjærland ein del av alle desse kommunane, då dei no blir slegne ihop. Den nye kommunen Sogndal ligg i Vestland fylke. Vestland fylke ligg på Vestlandet. Det er viktig å skilje mellom i Vestland og på Vestlandet. Det er viktig å skilje mellom Vestland og Vestland i bestemt form. Bortsett frå Vestland består Vestlandet også av to andre fylker. Rogaland ligg i Vestland i bestemt form. Rogaland ligg sør for Vestland. Møre og Romsdal er det tredje fylket i Vestland i bestemt form. Møre og Romsdal ligg på Vestlandet nord for Vestland.

Eg er framleis fjærlending og sogning og vestlending. I tillegg har eg altså, takka vere språkforvirra politikarar frå ein del av Vestlandet, som no heiter Vestland, vorten vestlanding. Kor tid skal eg sei at eg er vestlanding, og kor tid skal eg sei at eg er vestlending? Ein kan fort få inntrykk av ein landsdel i språkleg borgarkrig. Kanskje det var det politikarane i avtroppande Hordaland fylke og avtroppande Framtidsfylket ville oppnå? Uansett er Hordaland og Framtidsfylket snart ein del av fortida. Å vere eit framtidsfylke i fortid er berre patetisk.

Dersom alt dette høyrest sjukt forvirra ut, så skuld ikkje på meg. Eg har berre skrive ein faktaboks om kvar eg kjem frå. Skuld på politikarar heilt utan språkkjensle og heilt utan kreative gener. Med slik forvirra namngjeving av eit heilt nytt fylke tvilar eg sterkt på evnene deira til å ha visjonar eller styringsevne over nye Vestland fylke. Kor tid skal eg eigentleg kalle meg vestlanding, og kor tid skal eg kalle meg vestlending?

(Dei dummaste kommentarane til denne teksten vil komme frå dei som latar som dei ikkje forstår kva eg meiner om saka.)

Post Navigation