MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

Archive for the category “Uncategorized”

Kva kallar vi innbyggjarane i Vestland?

Eg kastar nesten aldri opp. Eg kan bli sjuk, men det går tiår mellom eg kastar opp. Men kvar gong eg høyrer fylkesnamnet Vestland på radioen får eg trang til å brekke meg. Eg kjenner meg sjuk. Eg føler eg har mista identitet. Ikkje fordi Sogn og Fjordane har blitt slegne saman med Hordaland. Men på grunn av det idiotiske namnet nokre språkinkompetente, arrogante, visjonslause og kompromisskåte politikarar har gitt det nye fylket. Og sjølv om det virkar som at alle meiner det var det mest håplause namnet som blei valt, så blei det det.

Vestland kart

Ekstrem arroganse ligg bak valet om det nye fylkesnamnet Vestland.

Viss eg var tolv år igjen, og skulle skrive ein stil om kvar eg bur, så måtte den for eit språkinteressert barn bli omlag slik:

Eg bur i Fjærland. Frå år 2000 har Fjærland vore ein del av Sogndal kommune. Tidlegare har Fjærland tilhøyrt Leikanger kommune og Balestrand kommune. No er ringen på ein måte slutta, då Leikanger, Balestrand og Sogndal frå 2020 er nye Sogndal kommune. Sogndal kommune ligg i Vestland fylke. Vestland fylke ligg på Vestlandet. Det er viktig å skilje mellom Vestland og Vestlandet, då det er stor skilnad mellom Vestland i bestemt form og Vestland i ubestemt form. Vestland er eit fylke midt på Vestlandet. Bortsett frå Vestland består Vestlandet også av to andre fylker. Rogaland ligg også i Vestland i bestemt form. Rogaland ligg sør for Vestland. Møre og Romsdal er det tredje fylket i Vestland i bestemt form. Møre og Romsdal ligg på Vestlandet nord for Vestland. Det var nokre politikarar i dei fylka som Vestland blei slege saman av, Sogn og Fjordane og Hordaland, som hadde så lita språkkjensle og så liten respekt for dei andre fylka på Vestlandet, som bestemte at eine fylket på Vestlandet skulle heite Vestland. Fylkesnamnet Vestland blir derfor no rekna som eit symbol på arroganse og manglande respekt for andre folk. Det seier dei vaksne.

Framtidsfylket Sogn og Fjordane er fortid på ein så patetisk måte som det er muleg for menneske (politkarar) å gjere eit fylke til fortid. Med arroganse mot naboane sine. Uansett må vi ha eit samlande omgrep som beskriv innbyggjarane i det nye fylket. Noko samlande. Når vi skal markere at vi er innbyggjarar i fylket Vestltand (som ikkje må forvekslast med landsdelen Vestland i bestmet form, Vestlandet) så kan vi ikkje kalle oss vestlendingar. Om vi då ikkje er ekstremt arrogante. Dessverre finst det folk som er så arrogante. Somme av dei er politikarar og har funne på dumskapen. Vi må ha noko som gir oss samla identitet, utan å bli forveksla med folk frå heile Vestlandet. Det opplagte omgrepet er vel vestlanding?

Då bestemor mi var gamal hugsar eg ho eingong sa at ho aldri nokon gong hadde hatt vondt i hovudet. Eg har vore heldig og arva det av henne. Dagen derpå og influensa kan vere ubehageleg på mange måtar, men eg er glad eg slepp hovudsmerte av slikt. Fylkesnamnet Vestland gir meg hovudverk på mange måtar. Ikkje som hovudsmerte kanskje, men hovudverk – og brekningar. Det er aldri for seint å leggje seg flat når ein ser sin eigen dumskap. Det er aldri for seint å angre seg og gjere om på dumskap. Det er aldri for seint å snu. Siste alternativ er å grave seg ned og ikkje stille til val meir.

Denne teksten har stått på trykk i Sogn Avis og Firda.

Advertisements

Eg er vestlanding vorten no.

Skulestil av: ein forvirra femtiåring.

Alt var mykje enklare då eg gjekk på skulen. Då var eg fjærlending, sogning og vestlending. Om eg til dømes skulle skrive ein stil om kvar eg kom i frå kunne eg ha skrive: Eg bur i Fjærland. Fjærland er ei bygd i Balestrand kommune i Sogn og Fjordane osv.

vestland fylke

Eg bur framleis i Fjærland. Frå år 2000 har Fjærland vore ein del av Sogndal kommune. Fjærland var tidlegare ein del av Leikanger kommune, og seinare Balestrand kommune. Frå 2020 er Fjærland ein del av alle desse kommunane, då dei no blir slegne ihop. Den nye kommunen Sogndal ligg i Vestland fylke. Vestland fylke ligg på Vestlandet. Det er viktig å skilje mellom i Vestland og på Vestlandet. Det er viktig å skilje mellom Vestland og Vestland i bestemt form. Bortsett frå Vestland består Vestlandet også av to andre fylker. Rogaland ligg i Vestland i bestemt form. Rogaland ligg sør for Vestland. Møre og Romsdal er det tredje fylket i Vestland i bestemt form. Møre og Romsdal ligg på Vestlandet nord for Vestland.

Eg er framleis fjærlending og sogning og vestlending. I tillegg har eg altså, takka vere språkforvirra politikarar frå ein del av Vestlandet, som no heiter Vestland, vorten vestlanding. Kor tid skal eg sei at eg er vestlanding, og kor tid skal eg sei at eg er vestlending? Ein kan fort få inntrykk av ein landsdel i språkleg borgarkrig. Kanskje det var det politikarane i avtroppande Hordaland fylke og avtroppande Framtidsfylket ville oppnå? Uansett er Hordaland og Framtidsfylket snart ein del av fortida. Å vere eit framtidsfylke i fortid er berre patetisk.

Dersom alt dette høyrest sjukt forvirra ut, så skuld ikkje på meg. Eg har berre skrive ein faktaboks om kvar eg kjem frå. Skuld på politikarar heilt utan språkkjensle og heilt utan kreative gener. Med slik forvirra namngjeving av eit heilt nytt fylke tvilar eg sterkt på evnene deira til å ha visjonar eller styringsevne over nye Vestland fylke. Kor tid skal eg eigentleg kalle meg vestlanding, og kor tid skal eg kalle meg vestlending?

(Dei dummaste kommentarane til denne teksten vil komme frå dei som latar som dei ikkje forstår kva eg meiner om saka.)

Under taket mitt

Det kjem ein tekstversjon her etter kvart.

Skjermdump frå Sogn Avis laurdag 1.6.2019

Visst er det synd på Frp!

Eit oppkappa, halvdelt Krf elskar Høgre og Frp. Men spørsmålet er ikkje berre kva Erna Solberg og Krf vil med norsk politisk makt. For Frp kjenner seg tydeleg overkøyrt i spørsmålet om Krf skal få dele makt med noverande regjerning.

Christian Tybring-Gjedde seier at begeret for kva han kan tole frå Krf er fullt. Det har han i grunnen sagt i mange år. Og han viser til det han kallar Krf sin manglande kristne haldning. Han er ikkje heilt ærleg. Han burde sagt at begeret for kva han kan tole er alt for lite. I alle fall målt etter kristne prinsipp, som td. det at ein skal snu det andre kinnet til. For det vil han ikkje. Han vil berre kritisere sine meiningsmotstandarar i Krf som ynskjer å gjeninnføre nestekjærleik i norsk politikk. Kanskje motviljen er at kristen nestekjærleik liknar litt på det sosialistiske omgrepet solidaritet. (Frp sin politikk er forresten meir lik solidaritet enn nestekjærleik.) Men Tybring-Gjedde er nok klar over at hans framandhat og islamfrykt ikkje berre appellerar til høgreekstreme og nazistar, men at haldningane også har gjenklang langt inn i kristne rekker (hos kristne som trur at Allah kjem til å vinne over Gud og overta landet vårt.)

tybring-gjedde.jpg

Fullt beger? Somme folk har små beger, men forventar at dei dei ikkje likar har enormt store bege.

Eg vil påminne Frp om nokre ting deira folk har sagt om Krf:

Per Sandberg: Krf har eit enormt ansvar for at vi rekrutterer titalls unge menneske til terrororganisasjonar, som driv med krigshandlingar og massakrerer kvinner og barn. Dette er Krf sitt ynskje, og resultatet ser vi no. (Sandberg nyanserte meiningane sine etterpå, og sa det var uheldig formulert, men at ansvaret for omtalt utvikling likevel må plasserast hos Krf.)  Sylvi Listhaug: Hareide sleikar imamar med ekstreme haldningar oppetter ryggen. (Listhaug sa etterpå noko om at ho ikkje meinte det heilt bokstaveleg at Hareide sleikar imamar oppetter ryggen, men at i overført meining gjaldt uttalen fleire politikarar enn Hareide.) Og på fleire Frp-profilar sine fb-sider blir Krf karakterisert med hat og med haldningar som totalt manglar den respekten som finst i den kristne kulturen dei same Frp-politikarane seier dei forsvarar. Hareide blir mellom anna kalla landssvikar, quisling og hjernedaud. Eg kunne gjort dette avsnittet nesten uendeleg langt, men vel å ikkje gjere det.

Som vanleg brukar altså ein Frp-profil argumentasjonen at «det er synd på oss fordi alle er imot oss», eller «fordi alle snakkar dårleg om oss». Fordi nokre Krf-arar, som stemte mot å samarbeide med Frp, har sagt noko om å styrke nestekjærleik og menneskeomsyn i sin politikk. Det brukar altså Frp som argument for å ikkje ville samarbeide med Krf. Men å sei at Krf-arar er ansvarleg for terror og massakrar på kvinner og barn, og at dei er landssvikarar, quislingar, hjernedaude og mykje meir, (som eg har valt å ikkje ramse opp,) det er vel ikkje så ille vel? I alle fall ikkje like ille som å peke på at KrF uttalar at dei ynskjer å arbeide for eit varmare samfunn.

Når det er sagt så er dette blogginnlegget meint for dei som forstår ironi. Og sjølv om barna mine forstår ironi, så veit eg at det finst vaksne som ikkje forstår ironi, og som derfor ikkje forstår denne teksten. Dette siste avsnittet var til dykk. Men de må ikkje gjere kvar einaste setning eg skriv til ironi!

Solidaritet og nestekjærleik – to ulike menneskesyn!

Medan mannsdagen sklir uensa forbi…

 

Det er mannsdagen i dag, 19. november. Som vanleg har eg høyrt på nyhende heile dagen, og fekk med meg at NRK radio såvidt nemnde «mannedagen», som programleiaren insisterte på å sei. Korfor skal vi ha ein mannedag? spurde den kvinnelege programleiaren. Vi har jo mannedagar heile året, og berre ein kvinnedag. Det heiter mannsdagen, sa intervjuobjektet.

Korfor meinar du det trengst ein mannedag? spurde programleiaren. Kvinner har det jo mykje verre enn menn! Det er menn som skaper problem for kvinner i arbeidslivet, ikkje motsett. Det er menn som bankar kvinner. Eller; statistikken seier jo at i forhold blir like mange menn som kvinner utsett for vald, innrømma intervjuaren. Men menn blir ikkje utsett for like grov fysisk vald, dei blir berre utsett for psykisk vald! påpeika ho.

Intervjuobjektet forsvarte godt at det er naudsynt med ein mannsdag. Menn opplever også å bli diskriminert på arbeidsplassen. Menn blir også utsett for vald. Psykisk vald kan vere like øydeleggjande som fysisk vald. Men det gir ikkje synlege merker på kroppen. Det gir usynlege smerter og merker på innsida. Det kan vere ei av forklaringane på at menn oftare tek sjølvmord, sa intervjuobjektet. Les meir…

Om det går oppover eller nedover er eit definisjonsspørsmål!

Eg hugsar for nokre år sidan ar avisa Firda skreiv i ei sak at det var nedoverbakke frå Kjøsnesfjorden til tunellinnslaget på Fjærlandstunellen. Einkvar anna person enn denne Firdajournalisten forstår kor dum denne påstanden var. Sannsynlegvis forstod han det sjølv også, etter min kommentar i same avis nokre dagar seinare.

Her om dagen var eg på veg frå Fjærland til Sogndal. På veg nedover Sogndalsdalen lyste lampa om at det var lite drivstoff igjen på tanken. Eg kommenterte dette til passasjeren i bilen. Eg sa at det går fint, for i nedoverbakke går det lite drivstoff. Og resten av vegen til Sogndal var det berre nedoverbakke.

Då sa passasjeren at det er eit definisjonsspørsmål om det er nedoverbakke eller om det er motbakke. Det spørst kor på jorda ein er, meinte han, og i kva retning ein køyrer. Enten køyrer vi heile tida motbakke, eller så går det heile tida nedover.

No har eg ikkje sjekka denne teorien med kartet i forhold til Firdajournalisten sin påstand om at det var nedoverbakke frå Jølstravatnet til innslaget på Fjærlandstunellen. Men uansett syns eg teorien til passasjeren min på ein biltur frå Mundal til Sogndal er meir intelligent enn teorien til Firdajournalisten. Sjølv om passasjeren i bilen min berre var elleve år gamal. Når eg tenkjer etter tvilar eg i grunn på at Firdajournalisten, som ikkje visste kva som var opp og ned frå Jølstravatnet, er i stand til å forstå teorien eg blei servert av ein elleveåring i bilen på veg frå Fjærland til Sogndal her om dagen…

nedoppmai17_1

Eit misvisande bilde sjølvsag, i elleveåringen sin teori har ikkje dette skiltet meining. Det spørst om den omtalte Firdajournalisten og lamma på det andre bildet forstår det…

Ansvaret for mobbing ligg hos dei vaksne på skulen

Eg har skrive mange tekstar om mobbing. Alt for mange meinar somme. Men eg kan ikkje slutta å skrive om mobbing så lenge mobbing skjer. Særleg når mobbing skjer på skulen, mot barn. Og når det skjer mot barn er det, som vi veit, ofte med vaksne til stade; vaksne som ikkje stoppar mobbinga mot barna våre sjølv om dei ser den skje. Det er viktig å vite at mobbing i utgangspunktet ikkje (eller aldri) er barna sin feil. Mobbing i barnehage og skule skjer fordi dei vaksne let det skje. Mange gonger fordi ein skuleleiar vil skape eit godt bilde av skulen dei har ansvar for. Nokre gonger fordi det er vaksne på skulen som har mangelfulle evner når det gjeld å forstå at barn tek skade av mobbing, vaksne som ikkje har evne til å setje seg inn i situasjonen til barn som blir mobba. Omlag 3-4 prosent av populasjonen manglar desse grunnleggjande evnene; evnene til å setje seg inn i andre sine kjensler; evnene til empati. Psykiatrien kallar dette personlegdomsavvik. Hovudtrekka hos desse personane er manglande evne til å setje seg inn i andre sine kjensler. I mange tilfelle er desse personane svært narsissistiske. Nokre av dei blir karakterisert som sosiopatar eller psykopatar.

I ein tekst som stod på trykk i BT for nokre år sidan skreiv eg at skulen burde ha tilsett fleire i den motsette enden av skalaen enn dei med personlegdomsavvik. At personar i den motsette enden av skalaen enn sosiopaten lett vil oppdage og avdekke mobbing. Den motsette enden av skalaen er dei høgsensitive. Eg kan ikkje sjå at psykiatrien har ein skala som går frå psykopaten i den eine enden til den høgsensitive i den andre enden av skalaen. Men eg har registrert at psykiatrien sjølv har forsking som stadfestar at desse motsetnadane er slik. Og som høgsensitiv sjølv har eg vanskeleg for å forstå at ikkje mobbing lettare let seg avsløre. Sjå fylgjande faktiske hending ut frå at det finst personar i skulegarden som ikkje har empati med at barn blir mobba:

– Det målet tells ikkje! ropte Anders. Orda slo meg hardt i magen. Eg sprang gråtande forbi læraren i skulegarden. Ho såg bort. Eg sprang rundt hjørnet av skulen, prøvde gøyme meg bak nokre busker, medan dei andre ropte slike ord dei brukte rope til meg. Eg gret. Det var første gong eg hadde klart å score mål.

– Korleis går det? Det var Bjørn si røyst. Vi prata litt, og etter mange fine ord blei eg med Bjørn tilbake til dei andre. I det vi gjekk forbi læraren spør Bjørn henne: – Korfor let du dette skje?

– Såpass får de tole! svara ho.

new-phototastic-collage

Denne teksten blei skrive som ein skjønnlitterær tekst på eit skrivekurs i Den norske bokbyen i Fjærland for ei tid sidan. Men teksten er skræmande sann. Og for eit par veker sidan var eg med Anders på utviklingssamtale på den nye skulen hans. Då forklara han korfor han har det så mykje betre på den nye skulen han går på. I denne utviklingssamtalen namngav han den vaksne personen som i forteljinga over; den personen som sa at såpass får du tole, Anders.

Så lenge eg kjenner til skular som let mobbing skje på denne måten skal eg passe på å sei frå til foreldre og barn før dei vel ein slik skule. Heldigvis fekk Anders mulegheit å skifte skule før han blei øydelagt av dei vaksne som let mobbinga skje. Så får vi håpe at dei vaksne let det skje fordi dei mangla evne til å setje seg inn i at eit barn blir øydelagt når dei ikkje grip inn ved mobbing. Alternativet – at dei let det skje med vilje – er mykje verre (og mykje vanskelegare å forstå). Som Anders seier om barna som mobbar: – Eg forstår at dei eigentleg er snille, men at dei let seg drage med. Anders er eit klokt barn. Han forstår at ansvaret ligg hos dei vaksne på skulen.

Les også: Når læraren mobbar.

Det målet tells ikkje

– Det målet tells ikkje! ropte Anders.

Orda slo meg hardt i magen. Eg sprang gråtande forbi læraren i skulegarden. Ho såg bort. Eg sprang rundt hjørnet av skulen, prøvde gøyme meg bak nokre busker, medan dei andre gutane ropte slike ord dei brukte å rope etter meg. Eg gret. Det var første gong eg hadde klart å score mål.

– Korleis går det? Det var Bjørn si røyst. Vi prata litt, og eg blei med Bjørn tilbake til dei andre.

– Korfor let du dette skje? spør Bjørn når dei går forbi læraren.

– Såpass må de tole! svarte ho.

 

Les også innhogg om lærarar som let mobbing skje.

Les også BT-kronikken: Når læraren mobbar.

Håpar kona spurde korfor han prøvde drepe familien sin.

Var på ein liten tur forrige veke, saman med barna og anna nær familie. To bilar i fylgje. Vi hadde ikkje køyrt lenge før vi møtte ein galen bilførar. Vi hadde såvidt passert Lærdal då vi møtte ein kø bilar. Den første forbikøyringa vi såg var ei forsvarleg forbikøyring. Eg slakka ikkje på farten fordi eg såg at bilen imot hadde god tid til å komme seg tilbake til rett køyrefelt.

Men bak kom det ein sjuk galning. Med campingvogn og sannsynlegvis familien på tur. På oversiktleg strekning starta han ei forbikøyring som han garantert må ha forstått ikkje kom til å gå bra om ikkje både bilen han køyrde forbi og bilen han møtte (meg og barna) måtte bråbremse og stanse for å unngå at familien hans og familien min kunne blitt drept. Eg bråbremsa og stoppa. Det gjorde heldigvis også bilen som blei forbikøyrt. Då klarte den sjuke galningen akkurat å slenge seg inn framfor den andre bilen og unngjekk såvidt frontkollisjon med oss.

Eg håpar den sjuke galningen hadde med seg ei kvinne i bilen. Ei mor til barna hans, eller ein sambuar som bryr seg meir om barna enn han sjølv. Eg håpar at denne mora spurde han korfor han var villeg til å satse livet til barna sine for å sleppe å vente 15-20 minuttar på neste ferje på Fodnes. Eg håpar galningen ikkje utset sine eller mine barn for dødsfare fleire gonger for å tene minuttar i trafikken. Men dersom ikkje galningen hadde med seg nokon som spurde han korfor han var villeg til å late barna sine dø for å tene minuttar i trafikken, så trur eg han kan komme til å gjere det same om igjen. For det gjekk jo bra!!!

forbikjoring_forbudt

Uforsvarleg forbikøyring kan gjere at ein sparar sekundar og kanskje minuttar i trafikken. Det kan også føre til død og tiltale for drap.

Det eg skriv om skjedde kring kl 13.00 onsdag 25. juli. Dersom nokon veit kven som satsa livet til familien sin og familien min, så høyrer eg gjerne frå dykk. Eller de kan melde vedkommande før det er for seint. Før han drep barna sine eller andre uskuldige i trafikken.

Lat Moe-fyren få ein sjanse!

Medan turistane strøymer til Sogn står majestetiske Hotel Mundal som eit spøkelsesslott ved Fjærlandsfjorden. Frå det blei opna i 1891 har det vore i drift kvar sommar bortsett frå under krigen og siste somrane Rolf Wikborg stod som eigar, før han selde hotellet til Ola Moe for eit par år sidan. I 2016 og 2017 var det i drift igjen. No er det stengt pga planlagt renovering. Og fjærlendingane er utolmodige og uroa over at arbeidet enno ikkje er starta. Og utolmod og uro skaper forteljingar om kva som ’eigentleg’ skjer; forteljingar som ikkje alltid har rot i fakta, og som endrar seg etter kven som er forteljar.

 

For nokre veker sidan møtte eg Ola Moe i samband med at han ville sjå på nokre eigedomsgrenser mellom garden min og ein skogteig hotellet eig. Han fortalde då kva planar han har for hotellet. Det er å totalrenovere bygningen og setje han tilbake til arkitektteikningane. Arker og påbygg som er gjort seinare skal bort. For å få økonomi i hotellet må han byggje ein ny romfløy, og auke talet rom til vel hundre. Eit slikt tilbygg er det som må til for å få økonomi i den daglege drifta, trur Moe. Men kostnadane med renoveringa veit han ikkje enno. Heile taket må ned, og byggjast opp på nytt, seier han. Han har hatt møter med fleire entreprenørar, og dei fleste gir råd om å gjere det på den måten.

Det fjærlendingane lurer på, sa eg, er om dette prosjektet er finansiert. Moe såg på meg utan å trekke ei mine. Finansieringa er ikkje den største bøygen akkurat no, svarte han. No er riksantikvaren kopla inn, og vi kan ikkje gjere noko som helst før vi får vite frå dei kva vi kan gjere og kva vi ikkje kan gjere. Og det tek tid. Vi hadde håpa å starte renoveringa i sommar. Men vi kan ikkje starte før riksantikvaren gir grønt lys. Vi kan ikkje risikere å miste dei offentlege tilskota. Men planen er framleis å opne nyrenoverte Hotel Mundal våren 2020. Med tre gonger så mange rom som i dag.

Dersom vi vil Hotel Mundal og bygda sitt beste må vi ikkje gjere alt vi kan for å sverte dei som eig hotellet. Dersom han fyren Moe har ’heile’ bygda mot seg er oddsa for at han skal lukkast med planane om å setje hotellet i stand igjen mykje mindre. Dersom vi ynskjer at det skal gå bra må vi vere positivt innstilt. Viss vi let bygdedyret ri oss så hjelper vi berre bygdedyret å øydeleggje for bygda og hotellet. Og det trur eg ikkje fjærlendingane vil. Det er nok nokre få som har bestemt seg for å mislike Ola Moe såpass sterkt at dei håpar han ikkje lukkast med å restaurere Hotel Mundal. Det er nokre få som trur at hotellet sitt einaste håp er at det blir teke over av ein idealist med pengar. Men det kjem ikkje til å skje. Derfor må vi gi riksantikvaren og Moe-fyren ein sjanse. For hotellet si skuld. For bygda si skuld. Det er kanhende hotellet sin siste sjanse.

Og medan vi ventar på at arbeidet med renovering skal starte står hotellet der som eit spøkelsesslott ved fjorden i Mundal. Og det skal visst vere spøkelse på Hotel Mundal. Eg har høyrt fleire med sommarjobb fortelje at dei har møtt nokre av spøkelsa der. Eg lurer på om spøkelsa er like uroa for hotellet si framtid som levande fjærlendingar. Eller ser dei på planane til den nye eigaren med optimisme og framtidstru?

Denne teksten er trykt som innhogg i Sogn Avis 21. juli 2018.

Då Ola Moe søkte om løyve til å rive hotellet i 2016 skreiv eg dette minneordet:
Hotel Mundal – til minne.

unnamed

Skjermbilde frå Sogn Avis då Ola Moe hadde overteke hotellet etter Rolf Wikborg. Den gongen blei det feira at Wikborg var ute. No meiner somme at Wikborg var ein god mann for hotellet.

Post Navigation