MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

Archive for the tag “Birkenau”

Rasisme og mobbing må ikkje sopast under teppet!

«For da står i statistikken, og då må det vera sant…»

Orda er lånt frå Ottar Wiik si «Statistikkvisa», der han med glitrande ironi syng om korleis statistikk kan brukast. Og misbrukast. Eg har lånt desse orda ein gong før, i den føste teksten eg skreiv for denne spalta. Det er over 10 år sidan no. Men Wiik si vise er like sann no som før. Statistikk er ikkje alltid synonymt med fakta. Og statistikk blir ikkje alltid brukt på ein sann måte. Mørketala kan vere store, som det også heiter.

Verken mobbing eller rasisme må sopast under teppet. Det må avslørast som det det er. Dersom det ikkje blir gjort blir det uråd å oppnå eit mobbefritt og rasismefritt samfunn.

Vi er godt starta på 2020, og fleire statistikkar frå 2019 er offentleggjort. Det er særleg eit par statistikkar eg har merka meg. Elevundersøkelsen 2019 viser lite nedgang i mobbing på skulane. Det er alvorleg for det norske samfunnet at 6 prosent av norske elevar blir mobba. Det er eit faktum at mobboffer seinare i livet slit meir med både fysisk og psykisk helse. I programserien Norge bak fasaden på TV2 seier ein psykolog at det er eit tidsspørsmål før det skjer ei skuleskyting i Norge. Han viser til ein skulebrann, der den unge gjerningsmannen slapp fengsel fordi han gjennom heile skuletida hadde blitt mobba utan at dei vaksne på skulen tok det alvorleg; han blei mobba for augene på lærarane utan at lærarane greip inn. For unge, sinte menn, som er øydelagt av mobbing, er det ikkje eit langt steg mellom skulebrann og skuleskyting, hevda psykologen. For å kunne gjere noko mot mobbing er det viktig at ein gjenkjenner mobbing når ein ser det. Å sope det under teppet kan få store konsekvensar.

KevinBellaJasmin

Dei høgreekstreme kreftene som held på å få fotfeste i landet vårt, ofte heia fram av kristne som har misforstått eller misbrukar det kristne menneskesynet, må stoppast!

På Holocaustdagen 27. januar blei det markert at det er 75 år sidan russarane frigjorde Auschwitz-Birkenau. I den samanhengen hevda nestleiaren i Antirasistisk senter, Ervin Kohn, at statistikken som viser at antisemittisme i Norge minkar, er feil. Jødane opplever meir antisemittisme i dag enn for nokre år sidan. Kohn forklarar korleis han meiner det har seg at statistikken ikkje snakkar sant. Det er fordi mange antisemittiske hendingar ikkje blir annerkjent som antisemittisme; blir ikkje gjenkjent som antisemittisme. Kohn illustrerer påstanden med klare antisemittiske haldningar og ordbruk i norsk offentlegheit. Som rapparen som gjentok «fuck jødane» både på konsert og på twitter. Eller ein sketsj på NRK radio, som Kohn meiner var klart antisemittisk, men som ikkje NRK eller PFU gjenkjente som antisemittisme. Rapparen burde vore tiltalt, meiner Kohn. Samehets og islamhets blir dømt i norsk rett. Det har til no ikkje antisemittisme blitt, seier han, og med jødane si historie er det rart at lista ligg høgare når det gjeld jødehat enn anna rasisme. Nokre land i Europa er «jødereine» eller nesten «jødereine» som resultat av antisemittisme, seier han og refererer til Frankrike og Polen. Men Norge er eit bra land for jødar, seier Kohn, sjølv om det er trist at både vaksne og barn her i landet skjuler sin jødiske identitet for å unngå mobbing.

Les om det mest antisemittiske som har stått på trykk i norske aviser sidan førre verdskrigen her.

Verken mobbing eller rasisme må sopast under teppet. Det må avslørast som det det er. Dersom det ikkje blir gjort blir det uråd å oppnå eit mobbefritt og rasismefritt samfunn. Dersom ikkje mobbing og antisemittisme blir gjenkjent som det det er, kan det føre til skuleskytingar og folkemord. Dei høgreekstreme kreftene som held på å få fotfeste i landet vårt, ofte heia fram av kristne som har misforstått eller misbrukar det kristne menneskesynet, må stoppast!

Omtrent denne teksten stod på trykk i spalta Innhogg i Sogn Avis 8. februar 2020.

Andre tekstar om mobbing:
Når læraren mobbar.
Novelle om mobbing og sjølvmord.

Utan lyset sprekk ikkje nazi-trollet!

Såg ein liten video i dag, delt på sosiale medier. Ein svensk journalist på arbeid for SVT er tilstade på ein demonstrasjon eller kanskje ein prideparade. Journalisten går fram til ei bod med nazistorganisasjonen Den nordiske motstandsrørsla (DNM), presenterer seg og spør om å få stille eit spørsmål.

– Hei, Janne heter jag. Kan jag ställa nogra frågor?

– Nei, för du är jude.

Journalisten spør igjen, og mannen svarar at nei, han vil ikkje snakke med ein ekkel jøde. – Hur menar du nu? spør Janne. Svaret frå nazisten er – Hur f*n kan du misstolka äklig jude?

Så kjem ein anna, høgre rangert nazist, og seier han kan svare på spørsmåla. Journalisten stiller spørsmål om demokrati og kven som skal ha stemmerett ifylgje DNM. Journalisten spør korleis det er med hans kone, som er av vallonsk blod, og hennar forfedre kom til Sverige på 1500-talet. Det er ingen problem med henne, svarar nazisten, bortsett frå at ho er gift med ein jøde.

(Sjå videoen her.)

Somme meinar at nazistane må ignorerast, så blir dei borte. Dei blir ikkje det. Troll sprekk ikkje før lyset treff dei, kan vi lese i norske folkeeventyr. I Bibelen står det at lyset overvinn mørkret. Og det er vel ei naturlov. Dersom mørkret får vere i fred i mørkret, så veks det der. Berre lyset kan overvinne mørkret.

Og nazismen er noko av det mørkaste verda har fostra. For 60-70 år sidan fekk nazismen vekse seg stor fordi ingen sette på lyset. Heller ikkje kyrkja, dei kristne i Europa, sette på lyset i mørkret, dei lukka augene og såg bort medan millionar av jødar og andre uønska innvandrarar til Europa blei behandla som dyr eller myrda, med kvinner og barn.

Sjølv om desse politikarane har teke avstand til nazismen, bør det vere eit skremmeskot for oss at nazistane hyllar dei for menneskesynet deira.

Det veks mørke krefter i Europa i dag. Ikkje alle desse kreftene kan kallast nazisme. Men noko har dei felles, og det som er felles er det som gjer dei mørke: Hatet mot dei andre, hatet mot dei framande. For nazistane var hatet mot jødane den viktigaste djevelske næringa. Men om ein tek bort hatet mot jødar og snakkar om hatet mot dei framande, mot dei andre, mot innvandrarane – då er ikkje det så stor skilnad mellom nazisme og mange av dei høgrepopulistiske politiske partia i Europa i dag. Også her i landet har vi sett døme på at profilerte politikarar med makt har bevega seg inn på noko av nazistane sitt menneskesyn. Til stor jubel for nazistane sjølvsagt. Sjølv om desse politikarane tek avstand til nazismen, bør det vere eit skremmeskot for oss at nazistane hyllar desse politikarane for menneskesynet deira.

Dei tunne grensene mellom framandhat og nynazisme.

Dette kan vi ikkje tie i hel. Vi må sette lyset på før det er for seint. Vi kan ikkje tenkje at det nyttar ikkje at eg seier frå. Vi må ikkje late det komme så langt at vi ikkje lenger torer å seie frå. Vi må ikkje late mørkret og framandhatet ta over Europa utan å setje på lyset. Då vi historien dømme oss på same måte som dei som såg kva som skjedde i Europa på 1930- og 40-talet utan å sei frå.

Eg har vore på Auschwitz Birkenau der restane av omlag 1,5 millionar menneske; menn, kvinner og barn, for det meste jødar, kviler i aska. Lukta av aska ligg framleis stramt over plassen. Europa har lova at dette aldri skal skje igjen. Men då må vi stoppe dei kreftene som vi ser i dag som la grunnlaget for det som skjedde då. Vi må ikkje unngå denne debatten. Vi må setje på lyset!

Nynazistar får ikkje skrive på fb-veggen min meir!

IMG_5603 (2)

Dei tunne grensene mellom framandhat og nynazisme.

Det er kanskje provoserande å sei at grensene mellom framandhat og nazisme er hårtunne. Eller gråe. Men grensene mellom politisk korrektheit og rasisme er heller ikkje så skarpe som før. Verda er ikkje svart eller kvit. Ikkje vond eller god. Den er full av gråtonar, har vi lært. Men er det eigentleg sant?

Eg har ikkje til hensikt å sei at framandhat er lik rasisme, eller at rasisme er det same som nazisme. Men eg meinar det er viktig å setje lyset på der det er gråtonar eller mørkre. Sjølv om grensene mellom godt og vondt blir viska bort til gråtonar, må vi snakke om kva som er godt og kva som er vondt. Vi må setje på lyset, for då har gråtonane og mørkret tapt.

studentersamfundet 730

I haust var eg på Polen-tur saman med omlag 75 tiandeklassingar og nesten like mange foreldre. Besøket på Auschwitz og Birkenau, verdas største gravplass, gjorde inntrykk. Der drepte nazistane 1,5 millionar menn, kvinner og barn, for det meste jødar, frå heile Europa. Over sytti år etter nazistane sin største og mest effektive utryddingsleir blei frigjeve av sovjetiske styrkar kan ein framleis fornemme lukta av oske. I 1944 blei det gassa og brent 9000 enkeltpersonar kvar dag. Seks store bål blei brukt til å brenne lika, for kapasiteten på dei fem krematoria var ikkje stor nok.

Ved Auschwitz møtte vi tidsvitnet Arne Eilertsen, 85 år. Han var imponerande klår og skarp i hovudet, og sylskarp i sin kritikk av framandfrykten og nynazismen som veks fram i Europa i dag. Det same framandhatet som veks fram i dag var forutsetnaden for nazismen sin framvekst på 1930-talet. Eilertsen sa at nynazistane ikkje burde få lov å marsjere på gater i Norveg, slik dei har gjort fleire gonger. Slik vi kunne lese i norske nettaviser at dei fekk gjere nokre dagar etter vi hadde vore på Auschwitz.

Berre denne hausten har det vore fleire saker om nynazisme og framandhat i nyheitene som vekker avsky. I Oslo har kommunen anmeldt grove truslar og sjikane mot byråd Lan Marie Nguyen Berg. I Trondheim blei det arrangert fest med nazi-tema på Studentersamfundet. På NRK radio høyrde eg dette grove, usmaklege arrangementet bli forsvart av Studentersamfundet som at dette berre var humor og ein fest med temaet politisk ukorrektheit. Ifylgje leiar i Studentersamfundet,Tale Bærland, tykte dei fleste dette var eit morsomt tema. Berre ein håndfull personar hadde gitt tilbakemelding om at dei reagerte. Når ein har politisk ukorrektheit som tema, er det lett å gå over streken, seier Bærland. Styret i Studentersamfundet beklagar søndag kveld at nokon blei støytt av arrangementet. I kommentarfeltet får dei kritikk frå fleire for ikkje å legge seg flate og beklage arrangementet. Ein tidlegare medlem skriv:

Denne posten gjør meg bare trist. Her hadde dere mulighet til å stå opp som ledere etter det jeg glatt kaller en skandale, og så serverer dere verdens flaueste unnskyldning. Å beklage at noen har blitt støtt er ingen beklagelse.

Korfor tek vi ikkje, som nasjon, eit skikkeleg oppgjer med nynazismen? Korfor let vi dei få vekse seg større i ytringsfridommen sitt namn? Kan noko av forklaringa vere at grensene mellom framandfrykt, framandhat, rasisme og nazisme er viska bort til gråtonar, nokre gonger med innslag av brunt? Gråtonane mellom høgreekstremisme, nynazisme og dagens innvandringspolitikk er heller ikkje så tydelege. Leiar i Studentersamfundet seier det slik: Det er lett å gå over streken i temaet politisk ukorrektheit.

For grensene er i gråtoneland. Grenselina mellom politisk korrektheit og rasisme/antisemittisme er hårtunn. Derfor kan slike hendingar som skjedde i Trondheim skje. Utan konsekvensar for verken Studentersamfunds-styret eller dei som praktisk arrangerte vondskapen. For nazismen er dårleg eigna til humor. I alle fall for eit Studentersamfund som organiserer framtidas intellektuelle og politiske leiarar. Særleg når kunnskapen om nazismen tilsynelatande manglar. Og når respekten for historien og menneske er fråverande. Og når ein går rundt med eit visum med bilde av Hitler og drikk drinkar som heiter ’Mein Kampf’, ’Blücher’ eller ’Auschwitz’, då er ein forhåpentleg (og mest truleg) berre dum og medvitslaus, ikkje nynazist. Men for sikkerheits skuld bør hendinga granskast av norsk politi, og personane bak arrangementet kartleggjast og registrerast. For det er vanskeleg å tru at idéen kjem frå dumme og medvitslause. Eg trur ikkje nokon av tiandeklassingane eg var på tur med, etter å ha vitja Birkenau og høyrt tidsvitnet Arne Eilertsen, ville vore med å laga eit slikt arrangement. Men eg veit at når grensene mellom godt og vondt blir utviska til gråtonenyansar, så kan folk som i utgangspunktet vil godt, hamne på feil side av hårtunne grenser. Og då kan dei bli farlege.

Les også: Nynazistar får ikkje skrive på fb-veggen min meir!

Kva er nestekjærleik, Sylvi Listhaug?

Å ha vore i Birkenau og sett kva som skjedde er forpliktande.

I ei verd der flaumar og jordskjelv og terror ikkje berre skjer av og til langt borte, er det lett å gløyma menneska bak nyhenda. Vi må ikkje gløyme solidariteten og nestekjærleiken. Desse to viktige omgrepa som ofte blir forveksla. Sylvi Listhaug blei spurt i eit intervju kva nestekjærleik betyr for henne i flyktningepolitikken. For meg betyr det å hjelpe flest muleg der dei er, svarte innvandringsministeren. Då får ein mest igjen for pengane.

Ingen er vel usamde i at ein må prøve å hjelpe flyktningane så nær heimen deira som råd. Ikkje berre av økonomiske årsaker. Men å hjelpe flest muleg lengst muleg borte er ikkje nestekjærleik. Det er betre dekka av ’solidaritet’. Solidaritet handlar enkelt sagt om fellesskap til og med små eller større grupper. Det inneber å gi avkall på eigeninteresse for å skape kollektive verdiar for fleire. I Romarriket var solidaritet ei forplikting der kvar enkelt individ borga for heilheiten (solidum). Solidaritet blir ofte brukt om den rike verda sitt forhold til fattige land.

Nestekjærleik skil seg frå solidaritet på den måten at fokuset er på enkeltindividet: Omsorg og ansvar for eitkvart medmenneske utan omsyn til religion, kjønn eller politiske standpunkt. Eit av topptreffa når eg googla nestekjærleik var eit sitat frå eit brev i Bibelen skrive av ein namnebror av meg: «Men den som har jordisk gods og likevel lèt att hjartet sitt når han ser bror sin lida naud, korleis kan han ha Guds kjærleik i seg? Mine born, lat oss elska, ikkje med tomme ord, men i gjerning og sanning!»

Tre ord om deg og nesten din

Å seie at ein vil hjelpe flest muleg langt borte, og så redusere pengar til bistand, er å elska med tomme ord. Å skilje familiar frå kvarandre og sende ein far eller ei mor til krigsråka land er ikkje nestekjærleik. Å nekte å tru på dokumentasjon om at ei kvinne er dømt til pisking i Iran og sende henne tilbake til tortur er ikkje nestekjærleik. Å ha Europarekord i kor mange unge flyktningar ein sender tilbake til Afghanistan er ikkje nestekjærleik. Norske nordmenn blir på det sterkaste fråråda å reise til Afghanistan. Flyktningar Norveg har utvist har ifylgje Amnesty blitt drept etter dei blei sendt til Afghanistan. På den høgreekstreme, innvandrarhatande nettsida dokument.no blir Sylvi Listhaug hylla for at ho, som dei skriv, ikkje viser kjensler i desse sakene.

Det burde vere eit varselskot for norske politikarar når skandinaviske nazistar hyllar Frp og Listhaug for måten regjeringa behandlar flyktningar på.

Eg var nyleg med tiandeklassingane i Sogndal til dei tyske utryddingsleirane i Auschwitz og Birkenau i Polen. Der fekk vi møte tidsvitnet Arne Eilertsen, 85 år og sylskarp i sin kritikk av den framandfrykten som veks fram i Europa i dag. Det var den same framandfrykten og hatet som på 1930-talet var forutsetnaden for nazistane sin framvekst, som resulterte i utrydding av 6 millionar jødar, i tillegg til store mengder sigøynerar og funksjonshemma. Eg meinar ikkje på nokon måte å skulde Frp eller Listhaug for å vere nazistar. Det er dei ikkje. Men nazismen er på framvekst igjen i Europa i dag, og det burde vere eit varselskot for norske politikarar når skandinaviske nazistar hyllar Frp og Listhaug på facebook og kommentarfelt.

IMG_5603 (2)

Den norske minnesteinen i Birkenau: «La alltid dette sted være et rop av fortvilelse og et varsel til menneskeheten hvor nazistene myrdet omkring halvannen million menn, kvinner og barn, hovedsakleg jøder fra flere land i Europa.»

NRK hadde denne veka sak om ungdommar som har vore på tur til Birkenau, verdas største gravplass, og sett dokumentasjonane nazistane sjølve gjorde på utryddingane av jødar. Etter dei vel var heime igjen fekk dei brev frå norske nazistar med ’bevis’ på at jødeutryddingane aldri har skjedd. Dette blei opplevd som skremmande av dei som mottok breva. Vi må gjere det vi kan for å stoppe slike krefter, var vårt tidsvitne Arne Eilertsen si oppmoding til dagens ungdom. Sei tydeleg frå når nokon prøver å nekte for nazistane sine utryddingsleirar! Å ha vore i Birkenau og sett kva som skjedde er forpliktande.

Les også:

1200px-Nasjonal_Samling_insignia.svg    Nynazistar får ikkje skrive på fb-veggen min meir!

Solidaritet og nestekjærleik – to ulike menneskesyn

Post Navigation