MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

Archive for the tag “lærar”

Ansvaret for mobbing ligg hos dei vaksne på skulen

Eg har skrive mange tekstar om mobbing. Alt for mange meinar somme. Men eg kan ikkje slutta å skrive om mobbing så lenge mobbing skjer. Særleg når mobbing skjer på skulen, mot barn. Og når det skjer mot barn er det, som vi veit, ofte med vaksne til stade; vaksne som ikkje stoppar mobbinga mot barna våre sjølv om dei ser den skje. Det er viktig å vite at mobbing i utgangspunktet ikkje (eller aldri) er barna sin feil. Mobbing i barnehage og skule skjer fordi dei vaksne let det skje. Mange gonger fordi ein skuleleiar vil skape eit godt bilde av skulen dei har ansvar for. Nokre gonger fordi det er vaksne på skulen som har mangelfulle evner når det gjeld å forstå at barn tek skade av mobbing, vaksne som ikkje har evne til å setje seg inn i situasjonen til barn som blir mobba. Omlag 3-4 prosent av populasjonen manglar desse grunnleggjande evnene; evnene til å setje seg inn i andre sine kjensler; evnene til empati. Psykiatrien kallar dette personlegdomsavvik. Hovudtrekka hos desse personane er manglande evne til å setje seg inn i andre sine kjensler. I mange tilfelle er desse personane svært narsissistiske. Nokre av dei blir karakterisert som sosiopatar eller psykopatar.

I ein tekst som stod på trykk i BT for nokre år sidan skreiv eg at skulen burde ha tilsett fleire i den motsette enden av skalaen enn dei med personlegdomsavvik. At personar i den motsette enden av skalaen enn sosiopaten lett vil oppdage og avdekke mobbing. Den motsette enden av skalaen er dei høgsensitive. Eg kan ikkje sjå at psykiatrien har ein skala som går frå psykopaten i den eine enden til den høgsensitive i den andre enden av skalaen. Men eg har registrert at psykiatrien sjølv har forsking som stadfestar at desse motsetnadane er slik. Og som høgsensitiv sjølv har eg vanskeleg for å forstå at ikkje mobbing lettare let seg avsløre. Sjå fylgjande faktiske hending ut frå at det finst personar i skulegarden som ikkje har empati med at barn blir mobba:

– Det målet tells ikkje! ropte Anders. Orda slo meg hardt i magen. Eg sprang gråtande forbi læraren i skulegarden. Ho såg bort. Eg sprang rundt hjørnet av skulen, prøvde gøyme meg bak nokre busker, medan dei andre ropte slike ord dei brukte rope til meg. Eg gret. Det var første gong eg hadde klart å score mål.

– Korleis går det? Det var Bjørn si røyst. Vi prata litt, og etter mange fine ord blei eg med Bjørn tilbake til dei andre. I det vi gjekk forbi læraren spør Bjørn henne: – Korfor let du dette skje?

– Såpass får de tole! svara ho.

new-phototastic-collage

Denne teksten blei skrive som ein skjønnlitterær tekst på eit skrivekurs i Den norske bokbyen i Fjærland for ei tid sidan. Men teksten er skræmande sann. Og for eit par veker sidan var eg med Anders på utviklingssamtale på den nye skulen hans. Då forklara han korfor han har det så mykje betre på den nye skulen han går på. I denne utviklingssamtalen namngav han den vaksne personen som i forteljinga over; den personen som sa at såpass får du tole, Anders.

Så lenge eg kjenner til skular som let mobbing skje på denne måten skal eg passe på å sei frå til foreldre og barn før dei vel ein slik skule. Heldigvis fekk Anders mulegheit å skifte skule før han blei øydelagt av dei vaksne som let mobbinga skje. Så får vi håpe at dei vaksne let det skje fordi dei mangla evne til å setje seg inn i at eit barn blir øydelagt når dei ikkje grip inn ved mobbing. Alternativet – at dei let det skje med vilje – er mykje verre (og mykje vanskelegare å forstå). Som Anders seier om barna som mobbar: – Eg forstår at dei eigentleg er snille, men at dei let seg drage med. Anders er eit klokt barn. Han forstår at ansvaret ligg hos dei vaksne på skulen.

Les også: Når læraren mobbar.

Advertisements

– Det målet tel ikkje!

– Det målet tells ikkje! ropte Anders. Orda slo meg hardt i magen. Eg sprang gråtande forbi læraren i skulegarden. Ho såg bort. Eg sprang rundt hjørnet av skulen, prøvde gøyme meg bak nokre busker, medan dei andre ropte slike ord dei brukte rope til meg. Eg gret. Det var første gong eg hadde klart å score mål.

– Korleis går det? Det var Bjørn si røyst. Vi prata litt, og etter mange fine ord blei eg med Bjørn tilbake til dei andre. I det vi gjekk forbi læraren spør Bjørn henne: – Korfor let du dette skje?

– Såpass får de tole! svara ho.

IMG_6001

Denne vesle teksten blei til på eit skrivekurs midt i Bokbyen i Fjærland for nokre veker sidan. Etterpå delte eg den mellom anna på facebook, utan kommentar eller forklaring. Eg kunne til dømes ha skrive at denne teksten ikkje er sjølvbiografisk. For det var det sikkert mange som trudde. Men eg har ei erkjenning no midt i fotball-vm: Eg har aldri vore god i fotball. Eg har aldri vore spesielt interessert i fotball heller. Eg hugsar då to av klassekameratane mine første gong snakka om engelske fotballag. Den eine likte best Liverpool, sa han, og den andre likte best Leeds. Eg trudde dei snakka om pålegg. Då dei spurde kva eg likte best av dei to, svara eg leverpostei, for eg visste ikkje kva pålegg leeds var.

Så det er kanskje ikkje særleg rart om dei som kjenner meg trudde eg-personen i forteljinga var meg. Men hovudpoenget i forteljinga er vaksne som tillet at slike situasjonar skjer. Gong etter gong, år etter år. Eg kunne fortalt om dei skadane dei borna som lever i ein slik skulekvardag kan få viss det får halde fram lenge nok. Eg kunne dikta om hendingar som er mykje meir alvorlege enn denne vesle episoden. Uansett kva eg dikta om mobbing ville det vore sant for nokon. Eg kunne ha dikta om barn sine minner om dei gongene det hadde dødsangst på skulen eller på veg til og frå skulen. Men eg kjenner barn med slike forteljingar, så eg treng ikkje dikte om det.

Eit klokt lite barn eg kjenner fortalde læraren sin om mobbing på ein skule det hadde gått på tidlegare: – Eg veit at dei (andre barna) eigentleg er snille; at det er ein som startar det og at dei andre berre blir drege med. Det kloke barnet har mange og gode venner på den gamle skulen, og forstår at problemet først og fremst ikkje ligg hos barna. For dei vaksne såg det som skjedde, gong etter gong, år etter år, men dei gjorde ingen ting for å stoppe det, ifylgje barnet.

Og sjølv om det eg har skrive til no kan vere oppdikta, så har eg fått høyre nok til å vite at alt kunne vore sant. Den vesle teksten i innleiinga her vart posta på ein blogg, og delt på facebook. I løpet av eit par dagar hadde det over 1100 treff. Mange kjenner seg att i den enkle teksten. Og det er i grunn berre trist. Nokre av tilbakemeldingane (frå lærarar) var at denne teksten burde henge på tavla på lærarrommet til alle norske skular.

Siste vekene har eg vore på fleire avslutningsfestar for borna mine. Eit barn er ferdig på ungdomsskulen, eit er ferdig i barneskulen og skal starte i ungdomsskulen, eit barn er ferdig i 5. klasse og skal skifte skule til hausten. Altså var det grunn for markeringar for alle desse tre klassane. Det har vore kjekke festar i tre gode klassar, med mykje god underhaldning og god mat. Når både elevar og lærarar seier dei kvar dag på veg til skulen har gleda seg til å treffe klassen, så veit du at dei har hatt dei beste lærarane. Og når barn 2 arvar barn 1 sine lærarar, og barn 3 arvar barn 2 sine lærarar, då veit eg at borna mine dei neste åra framleis skal ha dei beste lærarane.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 23.6.2018

Les også:

Når læraren mobbar.

Om det var eit hol i golvet

Kjære ti år gamle Andreas.

Om sauebønder og mobbing

Eg hadde ikkje tenkt å skrive om mobbing igjen. Men når eg set meg framfor datamaskina kvelden før innhogg-daudline har mobbing vore ein gjengangar i media heile dagen. Den andre store saka denne dagen var bøndene sitt krav i jordbruksforhandlingane. Det er ting å bli opprørt av i begge desse sakene.

For når staten sin forhandlar og ein Frp-talsmann for landbruk begge legg skulda på sauebønder for overproduksjon og ein vesentleg inntektsnedgang for norske bønder, og etterpå manipulerer bort det regjeringa har gjort for å få det slik, blir eg opprørt. Det er fordi tilskota er flytta frå å eige sauer til produksjon, seier Frp, og fordi bøndene ikkje klarar å tilpasse seg desse endringane. Men det som eigentleg har skjedd er at tilskota er endra slik at mindre einingar, som td. gardsbruk i Vestland, må auke produksjonen vesentleg for å klare seg økonomisk. Det gjeld forresten ikkje berre i Vestland, men også på andre deler av Vestlandet, då tenkjer eg mest på den delen av Vestlandet som ligg nord for Vestland. Viss dette blei uklart må de skulde på dei som har vedteke at Vestland er eit godt namn på eit storfylke midt på Vestlandet! Uansett blir det manipulering med tal når det at bønder tilpassar seg landbrukspolitikken gjer at vi får skulda for at vi går ned i inntekt. Viss bøndene ikkje hadde tilpassa seg hadde inntektsnedgangen vore større.

I 2016 var månadsinntekta til ein bonde 27.000 kroner. Frå 2016 til no har bøndene hatt ein inntektsnedgang på 14.500 kroner per årsverk. Til samanlikning tente lærarar 43.000 kroner i månaden i 2016. Sauebønder i/på Vestland(et) tenar ned mot 70 kroner timen, melder NRK. Det er vel desse sauebøndene landbruksministeren håpar skal gi seg eller døy ut. For naturen sjølv set grenser for kor store gardar ein kan ha i Møre og Romsdal og Vestland. Vi kan ikkje bli like store og effektive som på Jæren. Men lamma våre blir større enn dei som er fødde på Jæren.

Det er mykje mediemerksemd for tida på mobbing. Det er både bra og trist. Det er bra at det vert sett søkelys på at mobbing skjer. Denne dagen handla det om at vaksne ikkje grip inn når barn blir mobba på skulen. Det er trist å høyre om barn som blir mobba, og som kjem heim og fortel at det stod vaksne og såg på, men dei sa berre at «dette må du tole». Det er trist å høyre om vaksne som ikkje grip inn eller trøystar barn når det blir sparka på kjenslene sine. Det er trist når barn seier dei vaksne på skulen ikkje tek vare på dei. Og det er trist når foreldre prøver å ta opp mobbing med skulen og blir møtt med at barnet ikkje snakkar sant, og at mobbing ikkje skjer på den skulen.

I vinter var eg på eit foreldremøte om mobbing. Tove Flack hadde eit engasjerande foredrag om kva ein skal sjå etter for å avdekke mobbing. Ho understreka at mobbing i hovudsak ikkje er barna sin feil. Derfor er det viktig at dei vaksne på skulen ser og forstår teikna på at nokon blir mobba. Flack fortalde sterke døme på barn som blir mobba og korleis lærarar ikkje har evne eller vilje til å sjå det. I den eine forteljinga hennar nekta lærarane på ein skule at eit barn blei mobba. Både PPT, psykolog og eit tredje ekspertteam var på skulen og såg mobbeproblemet, men dei vaksne på skulen blei sinte og nekta for at desse som kom utanfrå tolka situasjonen rett. Eg trur fleire enn meg sat med gråten i halsen av denne forteljinga.

Mobbing er like skadeleg for barn som omsorgssvikt, meinar Foreldrenettverk mot mobbing. Det er så skadeleg at det er kriminelt å ikkje stoppe det. Karianne Nergård Smitt, som er leiar for nettverket, meinar mobbing kan sidestillast med seksuelle overgrep eller omsorgssvikt. Forskning viser at mobbing kan føre til posttraumatisk stress, sjølvskading, dårleg sjølvbilde og angst. Det er opprørande og trist når lærarar og andre vaksne ser på at barn sine kjensler blir sparka og slått utan at dei tek tak i det. Det dei medverkar til kan altså ifylgje Foreldrenettverk mot mobbing likestillast med seksuelle overgrep mot barn.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 28.4.2018.

Les også:

Musikalitet i jordbruksforhandlingane

Når læraren mobbar

 

Post Navigation