MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

Archive for the tag “Nav”

Godt nytt år!

Politikarane lovar å setje meir fokus på sjølvmord og norsk psykiatri. Det blir ikkje det lettaste nyttårsløftet å halde. Nav og psykiatri heng ofte saman. Kanskje Nav-granskinga på Stortinget også bør avdekka kor mange som ikkje har orka å leve vidare etter måten norske styresmakter og nav har handsama dei.

Dette er tida for å helse alle ein møter «godt år». Kva eit godt år er finst det sannsynlegvis like mange definisjonar på som det finst menneske. Han som norske styresmakter hadde kalla grov svindlar, men som akkurat fekk beskjed om at han skal få tilbake 637.000 kroner frå nav, har i alle fall eit bra utgangspunkt for å få eit godt år. I tillegg til å få tilbake pengane han har rett på blir han frikjent for stempelet «grov svindlar». Det var norske styresmakter og nav som svindla han for pengar, ikkje omvendt.

profilGREIP

Denne julehelga og overgangen til nytt år blei veldig spesiell. Beskjeden om at Ari Behn tok livet sitt 1. juledag kom som eit sjokk for alle. Statsministeren og kongen måtte skrive om nyttårstalane sine. Mange nordmenn skreiv om nyttårsløftene sine. Eit søk på sosiale medier viser at mange hadde nyttårsløfte som handla om medmenneskelegheit, om å skape eit varmare samfunn og bli ein betre lyttar, høyrde eg på radioen. Statsministeren ber folk som slit om å søke hjelp før det er for seint. Politikarane lovar å setje meir fokus på sjølvmord og norsk psykiatri. Det siste blir ikkje det lettaste nyttårsløftet å halde. No om dagen er media fulle av forteljingar om folk som prøvde søke hjelp då dei sleit i mørkret med sjølvmordstankar og andre ting. Men dei fekk ikkje hjelp frå psykiatrien. Mange må vente år på å få snakke med psykolog. Dei som har overlevd takkar venner rundt seg. Kapasiteten i norsk psykiatri er sprengt. Og det avspeglar seg også i sjølvmordsstatistikken.

For eit par år sidan var det eit innlegg på trykk i Aftenposten som gjorde inntrykk. Lege og psykiater Anette Toresdatter hevda at nav-reglar fører til at vi er i ferd med å lage ein ny gruppe psykiatriske pasientar. Ho snakka om folk som har mista jobben og etter kvart mistar rett til ytingar frå nav. Det ho skriv om er overførbart til langtids sjukemelde som mistar ytingar frå nav. Ho skriv om folk som aldri har hatt eller er disponert for psykiatrisk sjukdom, men plutseleg står utan inntekt. Kven kjenner ikkje på angst og depresjon når ein ikkje lenger ser noka løysing og ikkje lenger har mulegheit å brødfø familien? spør ho. Kven får ikkje sporadiske tankar om at familien min hadde hatt det betre utan meg? Vi er i ferd med å skape ei ny gruppe psykiatriske pasientar, skriv Toresdatter. Er samfunnet tent med det? spør ho.

Kanskje hadde det vore billegare for Norge å gitt desse menneska stønad til å klare seg. Då hadde ein også frigitt mykje kapasiet i norsk psykiatri. Ein hadde sannsynlegvis redda liv. Noko er i alle fall gale dersom Anette Toresdatter har rett i at nav-systemet skaper ei ny gruppe psykiatriske pasientar. Og Toresdatter er ikkje åleine om den påstanden. Fleire eg har møtt i helsevesenet, inkludert legar, seier at nav ofte bidreg til både lengre og høgare grad av sjukmeldingar. Sist eg siterte legar på det, rykka nav-direktør og rådmann ut med eit avisinnlegg der dei framstilte meg som løgnar.

I desse dagar føregår ein slosskamp i norsk politikk under dekknamnet «gransking av nav-skandalen». Statsrådar og eks-statsrådar kjempar for å velte mest muleg skuld over på politiske motstandarar. Eg håpar Stortinget sin kontrollkomité klarar å få fram det ansvaret noverande regjering har, men ikkje minst det ansvaret forrige regjering har for å ha etablert eit system der uskuldige har vorte fengsla og fått øydelagt livet. Kanskje det også burde vore avdekka kor mange som ikkje har orka å leve vidare etter måten norske styresmakter og nav har handsama dei. Godt nytt år! Lev lovnaden om å vere ein venn!

Denne teksten står på trykk som Innhogg i Sogn Avis 11.1.2020

Nav, barnevernet og norsk rettstryggleik

Siste vekene har avsløringane om Nav vore ei hovudsak i norske medier. Ein av problemstillingane har vore at domstolane ukritisk har godteke Nav sin dokumentasjon i saker om «grov trygdesvindel». Kontrolleininga til Nav er truleg det beste etterforskningsorganet i landet, har det vore hevda. Eit anna problem er Nav sin skråsikkerheit om at dei har rett, trass alle meldingar dei har fått om at dei tolka lova feil. Ei tredje problemstilling er at fokuset på å avsløre trygdesvindel, har ført til at sjuke og uføre i årevis har kjent seg mistenkeleggjort, kjent seg som lovbrytarar, i sitt første møte med Nav. Det trur eg har vore Nav sitt hovudproblem i mange år. Måten dei møter sjuke folk på. Presset dei har om å avsløre svindel har resultert i at folk som aldri har gjort noko straffbart har blitt møtt med mistru. Dette er først og fremst ein systemfeil som slit ut både sjukmelde og mange gode sakshandsamarar i Nav.

Eg skreiv nokre innhogg om Nav for nokre år sidan. Den gongen kalla eg Nav ein kreftsvulst som burde fjernast og erstattast med nye celler. Eg siterte legar og andre i helsevesenet som sa at Nav møter pasientar slik at dei blir sjukare, og at det tek lengre tid før pasientane blir friskmelde igjen. Desse innlegga førte til at eg fekk mange telefonar og andre henvendingar frå folk som hadde dårlege opplevingar hos ulike Nav-kontor. Det som går igjen i dei historiane eg fekk høyre var akkurat det at folk kjende seg mistenkeleggjort, sjølv om dei etter eiga meining ikkje hadde gjort noko gale. Å fjerne Nav og erstatte det med noko nytt er kanskje ikkje realistisk. Men vi kan håpe at denne alvorlege skandalen fører til at både lovtolking og andre systemfeil blir retta på. Og så må sjølvsagt øvste leiinga i Nav skiftast ut. Hovmotet si løn er fall. Det er passeleg etterbetaling i slike saker. Eller dei må tiltalast for grov svindel mot sjuke og svake folk. Det hadde vore rettvist!

Skal tru kor stor del av norske psykologar og psykiatri som har gått med til å hjelpe uskuldig dømte Nav-offer…

Nav-skandalen har også avslørt andre feil. Det eine er at rettssystemet har dømt uskuldige folk. Ein anna feil er at media ukritisk har publisert Nav sine stolte statistikkar over kor mange dei har fått sett i fengsel for grov svindel. Media skal ikkje vere eit ukritisk talerøyr for statlege etatar. Det har irritert meg kvar gong dei på kne for Nav har skrive saker om korleis folk medvite har gjort grov svindel mot Nav. Heldigvis høyrer eg frå fleire mediefolk at dei også tek sjølvkritikk.

barnimotlys

I det siste har eg venta på brev frå Nav. Denne veka kom brevet til min digitale postkasse. Eg har nemleg også vore sjukmeld og vore på tur. I brevet blir det vist til dei tre dagane eg hadde vore i eit EU-land då eg var sjukmeld. Brevet inneheldt informasjon om at eg kanskje er berørt av Nav si feiltolking av regelverket, og at Nav no skal behandle alle slike saker på nytt. Dei lovar ikkje at feiltolkinga gjeld meg, derfor må dei saksbehandle spørsmålet om eg hadde rett på sjukepengar dei tre dagane. Sakshandsaminga kan fort bli mykje dyrare for Nav enn dei få tusenlappane dei skuldar meg. Og eg reknar med at det brevet eg fekk skal ut til fleire titusen tidlegare sjukmelde. Dette vil koste pengar og tid for Nav i lang tid framover. Sjølv lurer eg på kor stor del av norske psykologar og psykiatri som har gått med til å hjelpe uskuldig dømte Nav-offer.

Medan eg sat og skreiv denne teksten gjekk Debatten på NRK1 i bakgrunnen. Der var temaet Barnevernet. Norsk barnevern har 30 saker til behandling i Menneskerettsdomstolen der dei er klaga inn for brot på menneskerettskonvensjonen. Nokre av påstandane som kom fram i Debatten har likskapar til Nav-skandalen. Mellom anna blei det stilt spørsmål om rettstryggleiken til foreldre og barn. Denne saka kan fort bli ein like alvorleg sak som Nav-skandalen.

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 16.11.2019

Post Navigation