MANN MED GREIP

Kommentarar, tekstar og bilde frå Johannes Eggen Mundal. Del gjerne blogginnlegga, men ikkje bruk bilder utan avtale med meg!

Archive for the tag “Rune Olstad”

Vær raus med deg sjølv og med andre!

Så har 2018 gått inn i historien, og vi har gått inn i 2019. Noko av det som skjedde i 2018 skal vi helst gløyme, men mykje av det skal vi ta vare på. Godt år, forresten, som vi brukar å seie på denne tida – ofte nokre setningar ut i samtalane, før vi kjem tilbake til det vi skulle snakke om. Kva har du lært av 2018?

Verdsdagen for psykisk helse 2018 prøvde å lære oss å vere rause. Å vere raus med seg sjølv og andre kan bidra til god psykisk helse. Rausheit handlar om å gi noko utan å forvente noko tilbake, skriv verdensdagen.no på nettsida si. Det dreier seg om å akseptere at vi er ulike, at vi ikkje er perfekte, og å gi rom for eigne og andre sine ulikheiter. Omgrepet er knytt til nestekjærleik, sjenerøsitet og det å vere usjølvisk. Og det blir oppfordra til å vere open. Også open om eiga psykisk helse.

Sjølv har eg delvis vore open om eiga psykisk helse siste åra. Berre delvis. For det er ikkje lett å vere open om psykisk helse i dag. Særleg ikkje når mesteparten av kommunikasjonen skjer på sosiale medier. Sosiale medier er dei vellukka sine utstillingsvindauge. Eller meir presis dei innbildt vellukka sine utstillingsvindauge. Folk sminkar seg og redigerer bilde for å ta seg best muleg ut. På same måten sminkar og redigerer folk sitt indre liv, sin kvardag og si psykiske helse. Du skal vere særleg raus og open om di eiga psykiske helse dersom du vil skrive på fb-profilen din at du ikkje har det så bra.

Eg har sjølv erfaring med depresjon og sosial angst. Mesteparten av livet mitt har ikkje dette vore noko problem. Det oppstår som ein kombinasjon av utbrentheit og andre ytre omstende. Ein medverkande årsak er at eg er særleg sensitiv. Alle menneske er på ein skala frå total mangel på empati (kalla personlegdomsavvik, narsissisme, psykopati) til høgsensitive. Medan omlag 3-5 % av befolkninga har personlegdomsavvik, så er kvar femte person høgsensitiv. Medan personlegdomsavvik blir sett på som diagnose og eit sosialt problem, så er høgsensitivitet i andre enden av skalaen rekna som ein normaltilstand. Medan folk med personlegdomsavvik utgjer mange av dei som soner fengselsstraff, er høgsensitive overrepresentert i statistikken over dei som treng hjelp med psykisk helse. Høgsensitive tek inn 3-5 gonger så mange sanseinntrykk som andre, vert det sagt. Det fører til at ein blir overstimulert og treng pausar. Mange høgsensitive er introverte. Ikkje alle.

Vi er nøydde til å hjelpe kvarandre så godt vi kan. Det er ikkje anna berging.»
(Rune Olstad)

Ein av dei meir rause personane eg kjenner er Rune Olstad. Han deler av seg sjølv på godt og vondt. Han sminkar seg ikkje eit fake facebook-liv. «Ein må snakke om si psykiske helse,» skriv han i ein lang fb-post som eg har fått lov å sitere. «Ein må snakke mykje om den. Eg gjer det ofte, men ikkje ofte nok. Det er vanskeleg å be om hjelp. Det veit eg. Legar høyrer knapt på deg. Du må rope til dei. Det skal vere effektivt. Flest muleg gjennom «kverna» kvar dag. Når du går ofte til lege vert du teken mindre alvorleg. Psykiatrien i Norge fungerer dårleg. Den offentlege psykiatrien fungerer dessverre ikkje så godt nei. Det er for mange som slit til at alle kan få hjelp.»

På slutten av statusoppdateringa appellerer Rune til oss alle: «Kva med den private psykiatrien?» spør han. «Tenk om du kunne banka på ei dør. Tenk om nokon tok seg tid. Tenk om nokon såg deg. Tenk om… Slik eg ser det er vi nøydde til å hjelpe kvarandre så godt vi kan. Det er ikkje anna berging. Ha ein fin laurdagskveld. Ta vare… Ta gjerne kontakt med ein du veit har det vondt.»

Advertisements

Godt nytt år!

NÅR EG SET MEG NED for å skrive dette innhogget har eg akkurat kome inn dørene etter å ha vore ute og sett på nyttårsrakettane. Kveldens gjester har akkurat reist heim, og barna har knapt somna. Eg hadde ein idé om at eg skulle setje meg ned å skrive nokre tankar om det året som har vore. Om sigrane. Og kanskje litt om dei vanskelege kampane. Eller alternativt skrive om 2015 i mi verds tal og statistikk, om kva eg har skrive om i innhogga, og kva for innhogg folk har gidda å lese om. At det eg sjølv var mest nøgd med berre har hatt 50 klikk på bloggen min, medan det eg oppfatta som eit gjennomsnittleg innlegg frå meg hadde nær 3.300 treff på bloggen. Men oppglødd som eg framleis kjende meg etter å såvidt har gløtta på døra til 2016 bestemde eg meg for å leggje meir vekt på mulegheitane i det nye året enn på vanskelege kampar i det gamle.

Eg var her i 2015, på godt og vondt. Takk til alle dykk som var med meg!
Rune Olstad

EG SKAL VERE ÆRLEG: 2015 var ikkje mitt beste år. Heldigvis er det mange som har bidrege til at det ikkje blei så ille likevel. Nokre av dei har betalt for det. Men dei fleste som har bidrege positivt er venner. Eg set pris på dei profesjonelle, men endå meir på venene mine. I dagane mellom jul og nyttår møtte eg ein av dei, Rune Olstad, over ein kopp kaffi på ein av kaféane på eit kjøpesenter i Sogndal. Eg blei godt kjent med Rune for nokre år sidan, då han arbeidde i Bokbyen og budde ein vinter i Fjærland. Kaffikoppen på eit kjøpesenter i Sogndal blei til to, og medan vi prata blei barna våre venner over ein mobil med Mine Craft på. For dei som ikkje er unge nok til å vite det er Mine Craft eit dataspel frå 1980-talet som framleis er så populært at barna ynskjer seg Mine Craft-lego til jul. Og så er Mine Craft eit spel Barnevakten tilrår til barn pga læringseffektane spelet gir, og som ei motvekt til spel som foreldre let øydeleggje barna sine.

MEN EG KOM ALTSO akkurat inn att frå nyttårsrakett-Fjærland for å skrive dette innhogget. Og eg er framleis i undring av at nokon hadde teke seg opp på Endrefjellet for å vise oss andre kor fint det er med nyttårsrakettar frå fjella. Og eigentleg lengta eg litt opp til dei der oppe på fjellet. Dei må ha hatt ei fantastisk oversikt over nyttårsrakett-Fjærland. Slik starta eg datamaskina med eit håp om å klare å skrive ferdig eit innhogg før daudline denne gongen også. Men først tok eg ein svipptur innom FB og las om folk sine optimistiske ynskje for 2016. Og der fann eg Rune, sjølvsagt, med sin poesi og sine treffande ord:

På årets siste dag, skriv han, skal ein vel tenkje tilbake, og ikkje minst love gull og grøne skogar for året som kjem. Han tek det på kornet, Rune, og ærleg er han òg: Eg var her i 2015, på godt og vondt. Takk til alle dykk som var med meg. Eg gjer Rune sine ord til mine – eg låner dei og seier: Eg var her i 2015, på godt og vondt. Og eg takkar alle som var med meg.

OG FOR 2016 SKAL EG prøve å fokusere på dei gode venene eg har, og prøve å ikkje gjere som eg delvis gjorde i 2015, då eg fokuserte for mykje på dei som uttalt hatar meg. Dei vil eg likevel aldri gjere til lags. Eg vil ikkje gjere det at nokon ikkje likar meg til mitt problem i 2016. Eg skal heller møte dei med respekt og smil. Og så låner eg min venn Rune si nyttårshelsing på FB til dykk alle. Sjølv om eg bokstaveleg talt ikkje kan synge.

Neste år ynskjer eg å synge enno meir, lese enno meir, elske enno meir. Ja, rett og slett leve enno meir. Godt nytt år!

Les også: Ei rose frå meg til deg!

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis 2. januar 2016. Det som står i kursiv er sitat frå eit dikt Rune Olstad delte på FB nyttårsafta. Under her kjem diktet slik han publiserte det.

Les gjerne også dette innlegget som stod på trykk i Vårt Land romjula 2015: Solidaritet og nestekjærleik – to ulike menneskesyn!

På årets siste dag

skal ein vel
tenkje tilbake
og ikkje minst

love gull og
grøne skogar
for året som kjem

Eg var her
i 2015
på godt og vondt

Takk til alle dykk
som var med meg

Mange nye mennesker
fekk eg gleden
av å møte

dette gjer
at eg føler meg
enno rikare

Ingenting
kan overgå
gleda av å vere saman

Neste år
ynskjer eg å
synge enno meir
lese enno meir
elske enno meir

Ja, rett og slett
leve enno meir.

GODT NYTT ÅR

Rune Olstad

Post Navigation